خبرها حاکیست که هفته رو در ایران میگذرونیم. اما مطالب این مطلب فقط به جهت یادآوری این هفته خاص نیس چون مریضی دیابت، در طول سال در کمین آدمایی که انگار مستعد دچار شدن به این نوع مریضی خطرناک و خاموش هستن نشسته س و بدون هیچ توجه ای افراد رو به کام خطرناک خود فرو می بره. چه خوبه که این مریضی رو درست بشناسیم، اونو جدی بگیریم و با پیشگیریای بموقع، نگذاریم تا خودمون و دیگه افراد خونواده مون (خصوصا سالمندها) به اون گرفتار شیم … مطالب این مطلب هرچند کوتاه و ناکافیست ولی تنها یادآوریست واسه شناخت هر چی بیشتر این مریضی که تقدیم شما می شه.

دیابت چیه ؟

دیابت یا مریضی قند، یه مشکل متابولیک (سوخت و سازی) در بدنه. در این مریضی توانایی تولید انسولین در بدن از بین می رود و یا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و پس انسولین تولیدی نمی تونه کارکرد طبیعی خود رو انجام بده. نقش اصلی انسولین پایین آوردن قند خون بوسیله ساختار های مختلفیه. دیابت دو نوع اصلی داره. در دیابت نوع یه تخریب سلولهای بتا در پانکراس منتهی به مشکل تولید انسولین می شه و در نوع دو مقاومت پیشرونده بدن به انسولین هست که در آخر ممکنه به تخریب سلول های بتای پانکراس و مشکل کامل تولید انسولین منجر شه. در دیابت نوع دو مشخصه که عوامل ژنتیکی، چاقی و کم تحرکی نقش مهمی در ابتلای فرد دارن.

از اونجا که در دیابت سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می یابد. از این رو اندازه قند خون افزایش می یابد (هایپرگلایسمی). وقتی این افزایش قند در دراز مدت در بدن وجود داشته باشه مشکلات میکرووسکولار دیابت ایجاد می شن که می تونن اعضای جور واجور بدن مثل کلیه، چشم و اعصاب رو درگیر کنن. هم اینکه دیابت با افزایش خطر مریضی های قلبی عروقی رابطه مستقیمی داره. بنابر این غربالگری و تشخیص زودرس این مریضی در افراد با خطر بالا می تونه در پیشگیری از این مشکلات اثر داشته باشه. تشخیص و هم اینکه غربالگری دیابت با انجام آزمایش قند خون شدنیه.

دسته بندی و دلیل شناسی دیابت

مریضی دیابت شکل های جور واجور مختلفی داره که معمولا موقع تشخیص جدا می شن. پس تعیین نوع دیابت وابسته به شرایطیه که مریضی خود رو موقع نشون بروز می دهد. در خیلی از بیماران خیلی راحت در یکی از دسته های مشخص دیابت جای نمی گیرند، مثلا فردی که دچار دیابت بارداری شده ممکنه بعد از پایان بارداری بازم دچار دیابت بمونه و بنابر این نوع دیابتش به نوع ۲ تغییر دسته داده می شد. پس واسه دکتر و مریض برچسب زدن نوع دیابت نسبت به درک دلیل و دلیل این مریضی و درمان موثر اون اهمیت بسیار کمتری داره. تقسیم بندی قدیم دیابت به دو نوع وابسته به انسولین و غیر وابسته به انسولین که بوسیله NDDG در ۱۹۷۹ معرفی شد و در دهه های ۸۰ و ۹۰ به طور گسترده استفاده شد مشکلاتی در درمان به وجود آورده بود که در منتهی به ارائه تقسیم بندی جدید دیابت بوسیله انجمن دیابت آمریکا به شکل های جور واجور: دیابت نوع یه، نوع ۲، بقیه شکل های جور واجور و دیابت حاملگی در ۱۹۹۷ شد. این تقسیم بندی با وجودی که هنوز مشکلاتی داره ولی مورد استفاده س.

مقایسه دیابت نوع یک و دو

– دیابت نوع یه

دیابت به وجود اومده بوسیله عکس العمل ایمنی، (Type 1A) یه مشکل جور واجور به وجود اومده بوسیله جهش های (اتوزومال تسلیم و وابسته به ایکس تسلیم) شناخته شده و هم اینکه ارث چندژنی/کم ژنیه. این نوع شامل ۵-۱۰ درصد از شکل های جور واجور دیابته، قبلا واژه دیابت وابسته به انسولین و یا دیابت نوجوونی واسه این نوع عادی بود. در این نوع از دیابت تخریب سلولی سلولهای بتا در پانکراس اتفاق می افتد. دلیل اصلی از دست رفتن سلول های β، تخریب سلولی به وجود اومده بوسیله عکس العمل ایمنی سلولیه. به دنبال این تخریب مارکرهایی در خون رها می شن که شامل آنتی بادی بر علیه انسولین، اتوآنتی بادیهای گاد (GAD۶۵)، اتوآنتی بادی تیروزین فسفاتاز IA-۲ و IA-۲βه. این مارکرها ممکنه در ۸۵-۹۰٪ از مبتلایان دیده شه. ارتباطی میان اچ ال ای های خاص و این نوع از دیابت هم دیده شده. این نوع دیابت در افراد دارای HLA-DQA و DQB و هم اینکه افراد دارای ژن DRB بیشتر مشاهده می شه. گسترش این نوع از دیابت در آدمایی که مریضی های خودایمن مثل مریضی گریوز، تیروئیدیت هاشیموتو، و مریضی آدیسون دارن بیشتره. به دنبال تخریب سلولهای بتا بوسیله لنفوسیت ها ترشح انسولین کاهش می یابد تا جاییکه انسولین موجود نمی تونه قند خون رو تنظیم کنه. معمولا بعد از از دست رفتن ۸۰ تا ۹۰ درصد از سلول های بتا هستش که هایپرگلایسمی اتفاق می افتد و دیابت ممکنه تشخیص داده شه. در این مرحله س که مریض نیازمند انسولین خارجی می شه تا از بروز کتوز جلوگیری شه و هایپرگلایسمی و هم اینکه متابولیسم چربی و پروتئین کنترل شه. الان عامل اصلی ایجاد کننده دیابت نوع یه عکس العمل خودایمنی شناخته شده. دلایل قوی هم وجود دارن که عفونت ویروسی سلول های بتای پانکراس رو به عنوان اتیولوژی این عکس العمل ایمنی مطرح کرده. اینطوری که ویروس باعث ایجاد آنتی بادی هایی بر علیه پروتئین ویروس می شه که شعله ور کننده یه عکس العمل خود ایمن برعلیه سلول های بتای مشابهه.دیابت به وجود اومده بوسیله ایمنی معمولا در کودکی و نوجوونی اتفاق می افتد اما ممکنه در هر سنی مشاهده شه.

دیابت ایدیوپاتیک: در مواردی از دیابت نوع یه دلیل مشخصی واسه بروز اون یافت نشده و در این گروه طبقه بندی می شن. بعضی از این بیماران دچار کمبود انسولین دائمی و مستعد کتواسیدوز هستن ولی هیچ دلایلی از عکس العمل های خودایمن در اونا مشاهده نمی شه. تعداد کمی از بیماران دیابت نوع یه ایدیوپاتیک هستن و این وضعیت گسترش بیشتر در نژاد آفریقایی و آسیایی داره. این نوع بیشتر ارثیه و وابسته به اچ ال ای نیس. نیاز به انسولین خارجی در این بیماران پایدار نیس و می تونه گذرا و راجعه باشه.

– دیابت نوع دو

در دیابت نوع دو که ۹۰-۹۵٪ از بیماران دیابتی رو شامل می شه، بدن نسبت به کارکرد انسولین دچار مقاومت می شه. این بیماران دست کم در اول مریضی مشکل انسولین نسبی (و نه مطلق) دارن. یعنی بدن فرد گرفتار انسولین تولید می کنه و حتی ممکنه غلظت انسولین در خون از مقدار عادی اون هم بیشتر باشه اما گیرنده های یاخته ای فرد نسبت به انسولین مقاوم شده و واقعا نمی گذارن انسولین وارد سلولها شده و اعمال طبیعی خود رو انجام بده. این بیماران واسه زنده موندن نیاز به درمان دائم با انسولین خارجی ندارن. علل زیادی واسه این وضعیت هست، ساختار های جزئی بروز این وضعیت شناخته نشده ولی مشخصه که تخریب اتوایمیون نقشی در بروز این مریضی نداره.

دیابت نوع دوم در افراد چاق بیشتر دیده می شه و چاقی خود درجاتی از مقاومت به انسولین ایجاد می کنه. درصد گسترش این مریضی در زنان بیشتر از مردونه. در این نوع از دیابت کتواسیدوز با احتمال خیلی کم خودبه خود ایجاد می شه بلکه به دنبال یه استرس مثل بروز یه مریضی یا عفونت ایجاد می شه. این نوع از دیابت معمولا سال ها تشخیص داده نشده باقی می موند چون که هایپرگلایسمی (افزایش قند خون) کم کم ایجاد می شه و در اوایل در حدی نیس که علائم سنتی دیابت رو نشون بده. با این حال این بیماران در برابر مشکلات ماکرووسکولار و میکرووسکولار دیابت هستن. مقاومت به انسولین ممکنه با کم شدن وزن و درمان دارویی کمتر شه ولی با احتمال خیلی کم به حد طبیعی برمیگرده. با اینکه تازگیا افزایش گسترش این نوع در کودکان و نوجوانان و سنین پایین دیده شده ولی در بیشتر موارد خطر بروز این نوع با افزایش سن، چاقی و نبود کمبود فعالیت بدنی بیشتر شده و بیشتر در زنان با سابقه قبلی دیابت بارداری و افراد دارای فشار خون بالا یا مشکل چربی خون دیده می شه. نوع دو زمینه ژنتیکی قویتری نسبت به نوع یه داره، با این حال ژنتیک دیابت نوع دو پیچیده س و هنوز خوب تعریف نشده.

– دیابت بارداری

هر نوع افزایش گلوکز خون درزمان بارداری که به حد بالا ۵-۱۰٪ جمعیت برسه دیابت بارداری خونده می شه. مشخص شده که بارداری خود یکی از عوامل ایجاد کننده دیابت می تونه باشه. این اثر با افزایش مقاومت بدن به انسولین و افزایش انسولین واسه جبران این مشکل ایجاد می شه. حاملگی می تونه حتی نواقص ناچیز ترشح انسولین رو رو کنه، این منتهی به ایجاد نبود تحمل به گلوکز و دیابت بارداری می شه. از طرفی بعضی از آدما که از قبل دچار مشکل ناچیز قند خون هستن با آزمایش های غربالگری درزمان بارداری تحت این گروه طبقه بندی می شن. دیابت بارداری ۳-۸٪ از بارداری ها رو درگیر می کنه و هم اینکه یکی از عوامل خطر واسه عواقب بد بارداریه. هم اینکه این وضعیت جدا می تونه باعث ایجاد دیابت نوع ۲ شه. تحقیقات نشون داده ان که ۵۰٪ از این زنان طی ۲۰-۳۰ سال بعد دچار دیابت می شن. در سال های گذشته افزایش اندازه دچار شدن به دیابت بارداری دیده شده. فاکتورهای ایجاد کننده زیادی واسه این افزایش مطرح شده ان. شامل گسترش بالای چاقی در جوانان، بهبود باقی موندن کودکان مونثی که وزن تولدشون در دو انتهای طیف وزن طبیعی تولده. در بزرگسالی این کودکان دچار مشکل در کارکرد انسولین و یا توانایی ترشح انسولین هستن که می تونه اونا رو مستعد دچار شدن به دیابت بارداری کنه. دیابت بارداری می تونه منتهی به مشکلات جدی و گسترده واسه مادر و نوزاد شه. این مشکلات رو می توان با تشخیص و درمان مناسب کم کرد، زنان دارای خطر بالای دچار شدن با آزمون ۷۵ گرمی تحمل گلوکز در اولین ویزیت بعد از بارداری آزمایش می شن و آزمایش دوباره ای هم در ۲۴ تا ۲۸ هفتگی بارداری انجام می شه. درمان دیابت بارداری در اول با رژیم غذایی و فعالیت بدنیه و در صورت نبود جواب واسه کنترل قند از درمان با انسولین استفاده می شه. این زنان بعد از تموم شدن بارداری هم به طور منظم مورد آزمایش قرار می گیرند.

علائم و نشونه های بروز دیابت

در مراحل ابتدایی ممکنه دیابت بدون علامت باشه. خیلی از بیماران به طور اتفاقی تو یه آزمایش یا در بین غربالگری شناسایی می شن. با بالاتر رفتن قند خون، علائم دیابت آشکارتر می شن. پرادراری، پرنوشی، پرخوری، کاهش وزن با وجود اشتهای زیاد، خستگی و تاری دید از علایم اولیه شایع دیابته. خیلی از بیماران موقع تشخیص مریضی چندین سال دیابت داشته ان و حتی دچار مشکلات دیابت شده ان. در کودکان دچار دیابت نوع یه علایم معمولا یهویی روشن می شن، این افراد معمولا قبلا سالم بوده و چاق نبوده ان. در بزرگسالان این علایم معمولا کم کم تر روشن می شن. آسیب کتواسیدوز می تونه به عنوان علامت شروع کننده مریضی هم در دیابت نوع یه روشن شه. در دیابت نوع دو معمولا فرد تا سال ها بدون علامته. علایم معمولا ناچیز هستن و به طور کم کم بدتر می شن. در آخر فرد دچار خستگی بیش از اندازه و تاری دید شده و ممکنه دچار دهیدراتاسیون شه. در این بیماران آسیب کتواسیدوز به دلیل تولید انسولین کم کمتر دیده می شه. با این حال قند خون می تونید به مقادیر خیلی بالایی زیاد شه و فرد دچار آسیب شوک هایپراوسمولار شه.

مشکلات دیابت

مشکلات دیابت کلا به سه دسته تقسیم می شه: شامل رتینوپاتی (نابینایی)، نفروپاتی (آسیب های گلومرول و دفع آلبومین) و نوروپاتی (کاهش یا از دست دادن حس درد) است.

نفروپاتی دیابتی و مریضی های کلیه: مریضی های کلیه از یافته های شایع در دیابتی ها هستش. حدود نصف بیماران دیابتی در طول عمر خود علایم آسیب کلیوی رو نشون میدن. مریضی کلیه آسیب جدیه که می تونه منجر با کم شدن طول و کیفیت عمر شه. نفروپاتی دیابتی شایعترین آسیب کلیوی دیابته. نفروپاتی دیابتی به افزایش پیشرونده دفع پروتئین از ادرار (پروتئینوری) گفته می شه که در بیماران طولانی دیابتی دیده شده و منتهی به کاهش کارکرد کلیه و در آخر مشکل کلیه می شه. عوامل خطر نفروپاتی دیابتی یعنی: طول مدت دچار شدن به دیابت، کنترل قند ضعیف، فشار خون بالا، جنسیت مذکر، چاقی و مصرف سیگار. نفروپاتی مراحلی داره که واسه غربالگری، تشخیص و تعیین پروگنوز مریضی کاربرد داره. در اول بیماران دیابتی دفع طبیعی آلبومین دارن. در مراحل اولیه بروز نفروپاتی دفع پروتئین آلبومین در مقادیر کم (میکروآلبومینوری) از ادرار ایجاد می شه. اندازه دفع کم کم افزایش می یابد تا درزمان پیشرفت نفروپاتی به دفع روشن پروتئین از ادرار منجر شه. عبور از هر کدوم از این مراحل حدود پنج سال به طول می انجامد. در اواخر این روند سرعت افت کارکرد کلیه افزایش می یابد و بنابر این مشکل کلیه در مراحل آخر مریضی رو می شه.

علاوه بر نفروپاتی دیابتی، این بیماران ممکنه بقیه مریضی های کلیه مثل نفروپاتی به وجود اومده بوسیله فشار خون و نفروپاتی ایسکمیک رو دچار شن. این مریضی ها به طور جداگونه یا همزمان با نفروپاتی دیابتی اتفاق می افتند. بعضی تحقیقات مطرح کرده ان که در نصف بیماران دیابتی دچار مشکل کلیوی آلبومینوری وجود نداره. این موضوع اهمیت توجه به بقیه آزمایش های کارکرد کلیه علاوه بر آلبومین ادرار رو مطرح می کنه.

رتینوپاتی دیابتی: دیابت می تونه باعث نابینایی شه، رتینوپاتی دیابتی شایعترین دلیل موارد جدید نابینایی در افراد سن بالا رتینوپاتی دیابتیه. کاهش بینایی هم اینکه با مشکلات دیگری شامل افتادن، شکستگی استخون ران و افزایش چهار برابر مرگ و میر همراه س. کلا رتینوپاتی دیابتی به سه شکل دیده می شه: ۱-ادم ماکولا (نشت عروقی منتشر و یا موضعی در ماکولا) ۲-تجمع پیشرونده عروقی (میکروآنوریسم، خونریزی های داخل شبکیه، خم شدن عروقی، مالفورماسیون های عروقی (رتینوپاتی دیابتی غیر پرولیفراتیو) و ۳-انسداد شریانی شبکیه در مراحل آخر.

نوروپاتی دیابتی: بیماران دیابتی ممکنه دچار طیف گسترده ای از مشکلات چندگانه اعصاب شن که شکل های جور واجور اعصاب جور واجور حسی و حرکتی رو می تونه درگیر کنه. این آسیب معمولا طی ۱۰ سال از بروز مریضی در ۴۰ تا ۵۰ درصد از دیابتی ها مشاهده می شه. افراد گرفتار شده به دیابت نوع یک تا پنج سال پس از بروز مریضی ممکنه دچار نوروپاتی نشن اما در دیابت نوع دو ممکنه این مشکلات از همون اول وجود داشته باشن. فاکتورهای خطری که خطر بروز نوروپاتی رو در دیابتی ها زیاد می کنن عبارتند از: افزایش اندازه قند خون، افزایش تری گلیسیرید خون، شاخص توده بدنی بالا، مصرف سیگار و فشار خون بالا. زخم پای دیابتی تا حدود زیادی وابسته به مشکل حسی به وجود اومده بوسیله نوروپاتی دیابتیه که خود آسیب جدیه و می تونه منتهی به قطع عضو شه. از مشکلات دیگه در نوروپاتی دیابتی دردهای نوروپاتیکه که به وجود اومده بوسیله مشکل در اعصاب سمپاتیکه و می تونه مشکلات بسیاری واسه مریض و دکتر بسازه. تشخیص زودرس نوروپاتی اهمیت زیادی در پیشگیری از آسیب های اون داره.

تشخیص دیابت

لوازم آزمایش اندازه گلوکز خون شامل دستگاه تشخیص، نوار خون و لنست یا نشتر واسه سوراخ کردن پوست براساس آخرین معیارهای انجمن دیابت آمریکا تشخیص دیابت با ثبت یکی از موارد زیر قطعیه:

– ثبت دست کم یه اندازه قند خون تصادفی بالای ۲۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر به همراه علایم سنتی دیابت (پرنوشی، پرادراری، پرخوری)

– قند ناشتای پلاسمای بالاتر یا مساوی ۱۲۶ میلی گرم بر دسی لیتر (ناشتا به معنی هشت ساعت نبود مصرف هر نوع کالری قبل انجام آزمایشه)

– هموگلوبین A1C بالای ۶٫۵٪

– نتیجه آزمایش تحمل قند ۷۵ گرمی خوراکی دوساعته بالای ۲۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر

مشکلات پیش دیابتی

مشکل تحمل گلوکز: حالتیه که در اون سطح گلوکز خون افراد بالاتر از حد نرمال بوده ولی مقدار اون به حد دیابت کامل نرسیده است. طبق معیارهای تشخیصی سازمان جهانی بهداشت درصورتیکه قند ناشتای پلاسما زیر ۱۲۶ میلی گرم بر دسی لیتر باشه و اندازه قند دو ساعت بعد مصرف ۷۵ گرم گلوکز (تست تحمل گلوکز) بین ۱۴۰ تا ۲۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر باشه مشکل تحمل گلوکز تشخیص داده می شه.

مشکل قند ناشتا: طبق معیارهای تشخیصی سازمان جهانی بهداشت اگر قند ناشتا بین بین ۱۱۰ تا ۱۲۵ میلی گرم بر دسی لیتر باشه تشخیص داده می شه. هم اینکه نتیجه تست تحمل گلوکز در صورت انجام باید زیر ۱۴۰ میلی گرم بر دسی لیتر شه.

ورزش و دیابت

ورزش به دیابتی ها کمک می کنه که از شر حمله های قلبی و نابینایی و آسیب های عصبی در امان باشن. وقتی که غذا می خورید سطح قند خونتون افزایش می یابد. هر چی بیشتر سطح خون زیاد شه قند بیشتری به یاخته ها می چسبد. وقتی که قند به یاخته بچسبد دیگه نمی تونه از اون جدا شه و تبدیل به ماده ای زیان آور بنام سوربیتول می شه که این ماده می تونه باعث نابینایی و ناشنوایی و آسیب های مغزی و قلبی و نشانگان پاهای سوزان و… شه.

وقتی که قند وارد بدن شما می شه فقط می تونه در یاخته های کبد و ماهیچه ذخیره شه. اگه یاخته های کبد و ماهیچه از کربوهیدرات اشباع باشن، قندها دیگه جایی واسه رفتن ندارن. اگه ذخیره یاخته های ماهیچه به دنبال ورزش کردن مصرف شه پس از خوردن غذا قندها از طریق ماهیچه جذب می شن و مقدار اونا در خون افزایش نمی یابد. پس اگه با یه برنامه ورزشی منظم بتونیم ذخیره قند ماهیچه ها رو کاهش بدیم ً می تونیم تماشاگر بهبود همه جانبه مشکلات مریضی دیابت باشیم.

دیابت در ایران

از هر ۲۰ ایرونی یه نفر به دیابت مبتلاست و نصف این تعداد نمی دانند که دیابت دارن. هر ۱۰ ثانیه یه نفر در جهان به دلیل نبود باخبر شدن از دیابت و روش کنترل اون، جون خود رو از دست می دهد. هر ۳۰ ثانیه یه نفر در جهان به دلیل نبود باخبر شدن از دیابت و روش کنترل اون، پای خود رو از دست می دهد.

نکاتی واسه پیشگیری از دیابت

۱. وزن خود رو کنترل کنین. چاقی می تونه سرآغازی واسه دیابت باشه.

۲. از سبزیجات و حبوبات و سالادهای مناسب در رژیم غذایی خود زیاد استفاده کنین. در سالادها به کار گیری سرکه به اندازه کافی پیشنهاد می شه.

۳. روزانه تا می تونین پیاده روی کنین. حتی اگه وزن کم نکنین، این کار براتون بسیار سودمنده. کسائی که در هفته ۴ ساعت و یا هر روز نیم ساعت ورزش کنن، خطر دچار شدن به دیابت رو ۸۰% کم می کنن.ورزش توان جذب انسولین بدن رو زیاد می کنه که این در آخرً به جذب بیشتر قند در سلولها کمک می کنه.

۴. تلاش کنین در به کار گیری غلات یه خبره و متخصص شید. یعنی باید با در نظر گرفتن راهنماییهای کارشناسان غذایی، غلاتی رو که شامل مقداری از شکل های جور واجور قندها باشن از رژیم غذایی خود حذف و یا کم استفاده کنین.

۵. قهوه زیاد بخورین. البته از قهوه ای استفاده کنین که دارای کافئین باشه.

۶. شبه ها خوب و به اندازه کافی بخوابین. اندازه خواب بین ۶ تا ۸ ساعت کافیه. خواب طولانی بیشتر از ۸ ساعت و خواب کوتاه کمتر از ۵ ساعت خطر دچار شدن به دیابت رو زیاد می کنه.

۷. از غذاهای آماده و فست فودها دوری کنین.

۸. گوشت قرمز کم استفاده کنین.

۹. در غذاهای خود از ادویه جات مخصوصا دارچین استفاده کنین.

۱۰. تلاش کنین از اضطراب و فشارهای روحی و عصبی دوری کنین. آرامش روح و روان پیام آور سلامتیه.

۱۱. تنها زندگی نکنین، مخصوصا خانمها. زنائی که تنها زندگی می کنن، ۲.۵ برابر بیشتر از زنان دیگه، احتمال دچار شدن به مریضی دیابت رو دارن. البته این بیشتر به روش زندگی و نوع تغذیه این خانمها مربوط می شه.

۱۲. بیشتر علائم مریضی دیابت در شروع، نامحسوس هستن. پس لازمه که با انجام آزمایشهای مرتب خون، از اندازه قند خون خود خبردار شین. افراد بالای ۴۵ سال باید مرتب از اندازه قند خون خود باخبر باشن. جوانان در صورت داشتن زمینه های مناسب کننده مریضی قند خون، مانند چاقی، استعداد فامیلی، کلسترول و فشار خون بالا و … باید مرتب اندازه قند خود رو آزمایش کنن.

واسه درمان دیابت چه بخوریم؟

چه غذاهایی واسه دیابتیا مضره؟

دیابت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *