تقدیـر و تشکـر :
شکر شایان نثار ایزد منان که توفیق را رفیق راهم ساخت تا این پایان نامه را به پایان برسانم . از استاد فاضل و اندیشمند جناب آقای دکتر یونسی به عنوان استاد راهنما که همواره نگارنده را مورد لطف و محبت خود قرار داه اند ،کمال تشکر را دارم .
این پایان نامه را ضمن تشکر و سپاس بیکران و در کمال افتخار و امتنان تقدیم می نمایم به:
– محضر ارزشمند پدر و مادر عزیزم به خاطر همه ی تلاشهای محبت آمیزی که در دوران مختلف زندگی ام انجام داده اند و بامهربانی چگونه زیستن را به من آموخته اند.
– به همسر مهربانم و فرزندان نازنینم نیما و زهرای عزیز که در تمام طول تحصیل همراه و همگام من بودند.
– به استادان فرزانه و فرهیخته ای که در راه کسب علم و معرفت مرا یاری نمودند .

” فهرست “
عنوان
صفحه

چکیده ………………………………………………………………………………………………………..

۱
فصل اول : کلیات تحقیق ………………………………………………………………………………
۲
۱-۱ مقدمه……………………………………………………………………………………………………
۱-۲ بیان مسأله……………………………………………………………………………………………..
۱-۳ اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………….
۱-۳-۱ هدف کلی…………………………………………………………………………………………
۱-۳-۲ اهداف جزئی……………………………………………………………………………………..
۱-۴ ضرورت تحقیق …………………………………………………………………………………….
۱-۵ پرسش های تحقیق………………………………………………………………………………….
۱-۶ فرضیات تحقیق………………………………………………………………………………………
۱-۷ روش تحقیق………………………………………………………………………………………….
۱-۸ پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………
۳
۴
۶
۶
۶
۶
۶
۷
۷
۷
فصل دوم: بنیاد نظری ، هرمنوتیک و اندیشه های شلایرماخر ………………………………
۸
۲-۱ شلایر ماخر…………………………………………………………………………………………..
۲-۱-۱ زندگینامه شلایرماخر………………………………………………………………………….
۲-۱-۲ معرفی آثار شلایرماخر………………………………………………………………………..
۲-۱-۳ آراء و اندیشه های شلایرماخر……………………………………………………………..
۲-۲ هرمنوتیک……………………………………………………………………………………………..
۲-۲-۱ تعریف لغوی هرمنوتیک ……………………………………………………………………..
۲-۲-۲ مفهوم هرمنوتیک………………………………………………………………………………..
۲-۲-۳ طبقه بندی هرمنوتیک…………………………………………………………………………..
۲-۲-۳-۱ هرمنوتیک از دیدگاه کاربرد آن…………………………………………………………
۲-۲-۳-۲ هرمنوتیک از دیدگاه دوره تاریخی…………………………………………………….
۲-۲-۳-۲-۱ هرمنوتیک کلاسیک ……………………………………………………………………
۲-۲-۳-۲-۲ هرمنوتیک مدرن یا فلسفی……………………………………………………………
۲-۲-۳-۲-۳ هرمنوتیک پسامدرن…………………………………………………………………….
۲-۲-۴ هرمنوتیک شلایر ماخر…………………………………………………………………………
۲-۲-۵ نظریات هرمنوتیکی شلایرماخر……………………………………………………………..
۲-۲-۵-۱ عمومیت سوء فهم…………………………………………………………………………..
۲-۲-۵-۲ زبان و هرمنوتیک……………………………………………………………………………
۲-۲-۵-۳ قواعد هرمنوتیکی…………………………………………………………………………..
۲-۲-۵-۴ دیالکتیک فهم…………………………………………………………………………………
۲-۲-۵-۵ چرخه هرمنوتیکی……………………………………………………………………………
۲-۲-۶ میراث هایدگر…………………………………………………………………………………….
۲-۲-۷ نقد هایدگر………………………………………………………………………………………..
۲-۲-۸ هرمنوتیک گادامر………………………………………………………………………………..
۲-۲-۹ هرمنوتیک نسبی گرای گادامر……………………………………………………………….
۲-۲-۱۰ نقد گادامر……………………………………………………………………………………….
۲-۳ تاویل …………………………………………………………………………………………………
۲-۳-۱ معنای اصطلاحی و لغوی تأویل…………………………………………………………….
۲-۳-۲ پیشینه تاویل ……………………………………………………………………………………
۲-۳-۳ شرایط تأویل…………………………………………………………………………………….
۲-۳-۴ انواع تأویل ………………………………………………………………………………………
۹
۹
۱۰
۱۰
۱۲
۱۲
۱۲
۱۳
۱۳
۱۵
۱۵
۱۶
۱۷
۱۸
۲۰
۲۰
۲۱
۲۳
۲۳
۲۴
۲۶
۲۷
۲۷
۳۰
۳۱
۳۲
۳۲
۳۳
۳۵
۳۶
فصل سوم: حافظ و دیوان ……………………………………………………………………………..
۳۷
۳-۱ حافظ………………………………………………………………………………………………….
۳-۱-۱ نیاکان حافظ ……………………………………………………………………………………
۳-۱-۲ زندگینامه حافظ…………………………………………………………………………………
۳-۱-۲-۱ نوجوانی و جوانی حافظ ………..
………………………………………………………
۳-۱-۲-۲ فراگیری دانش حافظ……………………………………………………………………..
۳-۱-۲-۳ عصر تولد حافظ ………………………………………………………………………….
۳-۱-۳ دانش و هنر حافظ ……………………………………………………………………………
۳-۱-۳-۱ حافظ از مدرسه تا درسگاه ……………………………………………………………..
۳-۱-۳-۲ حفظ قرآن حافظ …………………………………………………………………………..
۳-۱-۴ وضع عمومی شعر در عصر حافظ ……………………………………………………….
۳-۱-۵ درباره عرفان و مقام عرفانی حافظ ………………………………………………………
۳-۱-۶ ویژگی های شعر حافظ………………………………………………………………………
۳-۱-۶-۱ رمز پردازی و حضور سمبولیسم غنی در شعر حافظ……………………………
۳-۱-۶-۲ عشق انسانی حافظ………………………………………………………………………..
۳-۱-۶-۳ طنز …………………………………………………………………………………………….
۳-۱-۶-۲ ایهام و ابهام ………………………………………………………………………………..
۳-۱-۶-۳ جهان بینی حافظ ………………………………………………………………………….
۳-۱-۶-۴ راز موفقیت حافظ………………………………………………………………………….
۳-۱-۷ تاویل پذیری شعر حافظ……………………………………………………………………..
۳۸
۳۸
۳۸
۳۹
۴۴
۴۴
۴۵
۴۵
۴۶
۴۶
۴۷
۴۹
۴۹
۵۰
۵۱
۵۱
۵۲
۵۴
۵۴
فصل چهارم: تطبیق اندیشه های حافظ و شلایرماخر ………………………………………….
۴-۱ تأویل از دیدگاه حافظ…………………………………………………………………………….
۴-۲ دلایل و شواهد انطباق اشعار و ابیات حافظ بر قرآن مجید ……………………………
۴-۳ تاثیر قرآن در اشعار حافظ………………………………………………………………………..
۴-۳-۱ ترجمه الآیات بالابیات…………………………………………………………………………
۴-۳-۲ تضمین شعری آیات…………………………………………………………………………..
۴-۳-۳ استفاده از تلمیحات قرآنی…………………………………………………………………..
۴-۴ انطباق شعر حافظ بر آیات قرآن………………………………………………………………..
۴-۵ چگونگی اقتباس حافظ از قرآن………………………………………………………………..
۴-۵-۱ اقتباس مستقیم……………………………………………………………………………………
۴-۵-۲ اقتباس غیر مستقیم………………………………………………………………………………
۴-۶ تداعی معانی………………………………………………………………………………………….
۴-۷ اندیشه ها و افکار قرآنی حافظ…………………………………………………………………
۵۶
۵۷
۵۸
۵۹
۵۹
۶۲
۶۲
۶۲
۶۴
۶۴
۶۶
۶۷

۶۷
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد ………………………………………………………………….
۱۰۳
۵-۱ نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………
۱۰۴
۵-۲پیشنهادهای پژوهش………………………………………………………………………………..
۱۰۵
منابع ………………………………………………………………………………………………………….
۱۰۶

چکیده
هرمنوتیک دانشی است که به فهم یک اثر می پردازد و با نقد فهم روش شناختی می کوشد تا راهی برای فهم بهتر اثر ارایه کند . شلایرماخر ، پدر الهیات مدرن پروتستان ، شکل نوینی از تفسیر شهودی بر پایه تجربیات دینی از عهدین را در غرب پایه گذاری کرد. به دلیل عمق اندیشه ، گستردگی مضامین بلند عرفانی دیوان حافظ و تأثیرپذیری فراوانش از آیات قرآن کریم و با هدف رسیدن وجوه نقاط مشترک این دو اندیشمند مسیحی و مسلمان – در غرب و شرق – به بررسی تطبیقی ابیات دیوان حافظ که قسمت اعظمی از آنها متأثر و مأخوذ از آیات قرآن مجید است با استفاده از روش تحقیقی- تحلیلی پرداخته ایم . در این پژوهش نشان داده شده بین دیدگاه حافظ و شلایرماخر وجه مشترک وجود دارد چون هردو اندیشمند از طریق استنباط تاویلی (هرمنوتیکی) به کتاب آسمانی ، عهدین و قرآن ،توجه داشته اند و حافظ در اشعارش هم به مباحث عمده هرمنوتیک فلسفی توجه داشته و هم عملاً دست به تأویل زده است ، در نظر شخصی و شهودی او آنچه تأویل می پذیرد متشابهات است و محکمات قرآن تأویل نمی پذیرد و شلایرماخر نیز برای نخستین بار هرمنوتیک غرب را در کتب مقدس وارد ساخته است .

کلید واژگان : قرآن ، کتاب مقدس ،تأویل ، دیوان حافظ ، شلایرماخر ، هرمنوتیک

۱-۱

Post your comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *