به نام خدا
اظهارنامه
اینجانب فروغ سلمان پور(۹۰۰۷۴۱) دانشجوی رشته معماری گرایش معماری دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، اظهار میدارم که این پایاننامه حاصل پژوهش خودم بوده و در جاهایی که از منابع دیگران استفاده نمودهام، نشانی دقیق و مشخصات کامل آن را ذکرنمودهام. همچنین اظهار میکنم که تحقیق و موضوع پایان نامهام تکراری نیست و تعهد مینمایم که بدون مجوز دانشگاه دستاوردهای آن را منتشر ننموده و یا در اختیار غیر قرار ندهم. کلیه حقوق این اثر مطابق با آیین نامه مالکیت فکری و معهنوی متعلق به دانشگاه شیراز میباشد.
نام و نام خانوادگی
تاریخ و امضا
به نام خدا
موضوع
گزینش و طرح باززندهسازی آبانباری در لارستان
( با رویکرد پایداری)
به کوشش
فروغ سلمان پور
پایان نامه
ارائه شده به تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز به عنوان بخشی از فعالیتهای تحصیلی لازم برای اخذ درجه کارشناسی ارشد
در رشته
معماری
از دانشگاه شیراز
شیراز
جمهوری اسلامی ایران
ارزیابی کمیته پایان نامه، با درجه: عالی
دکتر محمد علی آبادی، استادیار بخش معماری، دانشکده هنرو معماری (رئیس کمیته)……………
دکتر محمد حسن فلاح، استادیار بخش معماری، دانشکده هنر و معماری……………………………….
دکتر امین حبیبی، استادیار بخش معماری، دانشکده هنر و معماری……………………………………….
دکتر حمیدرضا شریف، استادیار بخش معماری، دانشکده هنر و معماری………………………………….
شهریورماه ۱۳۹۲
تقدیم
تقدیم به پدرم که خورشیدی شد و از روشناییش جان گرفتم و به مادرم، دریای بیکران فداکاری و عشق که وجودم برایش همه رنج بود و وجودش برایم همه مهر، و به همسرم که سایه مهربانیش سایه سار زندگیم میباشد.
سپاسگزاری
اکنون که به یاری قادر متعال مرحلهی دیگری از زندگی را با موفقیت و سربلندی پشت سر نهادهام، از خداوند مهربان که در تمامی مصایب و سختیها تکیه گاه مطمئن من بود سپاسگزارم و او را حمد و ثنا میگویم. از استاد محترم و بزرگوار جناب آقای دکتر علیآبادی که به عنوان استاد راهنمای اینجانب در تمامی مراحل تدوین این پایان نامه نهایت دقت و حوصله را به خرج دادند، تشکر مینمایم. همچنین از استادان محترمم جناب آقای دکتر فلاح و دکتر حبیبی که به عنوان استادان مشاور این پایان نامه، مرا یاری نمودند، نهایت تشکر را دارم.
گزینش و طرح باززندهسازی آبانباری در شهر لار
( با رویکرد پایداری)
چکیده
آبانبارها بناهای ارزشمندی هستند که در مناطق گرم و خشک ایران از جمله در شهرستان لار، از گذشته به یادگار ماندهاند. متاسفانه امروزه با پیشرفت تکنولوژی و تغییر در سبک زندگی مردم این بناها، همچون بسیاری بناهای تاریخی دیگر، اهمیت و کارکرد گذشته خود را از دست دادهاند. هرچند در بعضی روستاهای دورافتاده و حتی در بافت قدیم شهر لار همچنان از آبانبارها استفاده میشود، اما روند روبه کاهش این استفادهها نشان از فراموشی و تخریب کامل آنها در آیندهای نه چندان دور دارد. به همین دلیل باید به دنبال راهی بود که از طریق آن بتوان آبانبارها را نه تنها به عنوان مخازن تامین آب در گذشته بلکه به عنوان بناهایی با شاخصهای فرهنگی- اجتماعی حفظ نمود. چراکه آبانبارها دربردارندهی سنتها و رفتارهای ویژهی اجتماعی همچون سنت وقف، حس تعاون و مشارکت در نگهداری از آنها و برقراری تعامل اجتماعی میان مراجعه کنندگان بودهاند. هدف از این پژوهش ارائهی راهکارهایی جهت احیا و باززندهسازی آبانبارهای شهر لار میباشد. در این راستا ابتدا به کمک مطالعات میدانی به جمع آوری اطلاعات و مستندات موجود در مورد آبانبارهای این شهر پرداخته شدهاست. در این میان مقایسهی تطبیقی میان آبانبارهای شهر لار با آبانبارهای سایر شهرهای ایران و کشورهای دنیا به کسب اطلاعات دقیقتر کمک نمودهاست. از آنجا که سابقا آبانبارها نمود بارز معماری بومی درهر منطقه بودهاند، شناخت هرچه بهتر آنها موجب شناخت هرچه بهتر اصول معماری بومی و به تبع آن دستیابی آسانتر به معماری پایدار در بناهای امروزه میگردد. پس از شناخت کامل آبانبارهای لار و پاسخگویی به سوالات مطرح شده در زمینهی ویژگیهای معماری و سازهای، جهت احیا و باززندهسازی این بناها، طرحهایی ارائه گردیدهاست. به عنوان نمونه در انتهای رساله طرح باززندهسازی چهار آبانبار به نامهای پسی، خواجه کریمی، حاجی عیدی و تحت عنوان تغییر کاربری به مرکزی فرهنگی- تفریحی به تفضیل شرح داده شدهاست. به عنوان نتیجه کلی میتوان اظهار داشت که آبانبارها بناهای پایداری بودهاند که در هر منطقه به بهترین شکل ممکن بومی سازی شدهاند. جهت حفظ این بناهای با ارزش میتوان دو راهکار کلی در پیش گرفت. ۱- حفظ آبانبارها به عنوان مخازن ذخیره آب در مصارف غیر آشامیدنی و پدافند غیر عامل(در مواردی که موقعیت، اندازه و ساختار آبانبار به گونهای است که قابلیت تغییر کاربری ندارد)، ۲- باززندهسازی آبانبارها با تغییر کاربری آنها به کاربریهای شهری مناسب و همخوان با پیشینه آنها. البته در حالت دوم نیز باید سعی گردد مخازن آبانبارها جهت آبگیری و ذخیره آب حفظ گردد و بخشهای الحاقی و تغییرات صورت گرفته به این کارکرد لطمهای وارد نسازد.
کلید واژه: آبانبار، برکههای شهر لار، مرمت و احیای آبانبارها، باززندهسازی آبانبارها، معماری پایدار
فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه ۱
۱-۱ مقدمه و طرح موضوع ۲
۱-۲ طرح مسئله و ضرورت تحقیق ۲
۱-۳ هدف تحقیق ۳
۱-۴ سوال تحقیق ۴
۱-۵ پیشینه تحقیق و چارچوب نظری ۴
۱-۶ روش تحقیق ۶
فصل دوم: تعریف باززنده سازی و ارتباط آن با معماری پایدار ۷
۲-۱ مقدمه… ۸
۲-۲ تعریف انطباق پذیری ۸
۲-۳ انطباق پذیری با هدف استفاده مجدد ۹
۲-۴ محدوده اختیارات در انطباق پذیری ۱۰
۲-۵ ضوابط و معیارهای انطباق پذیری ۱۱
۲-۶ انواع انطباق پذیری ۱۱
۲-۷ تغییر پذیری در ساختمان ۱۴
۲-۸ اهداف و اصول طراحی پایدار ۱۴
۲-۹ انطباق پذیری و پایداری ۱۵
۲-۱۰ امکان سنجی انطباق پذیری پایدار ۱۶
۲-۱۱ فواید انطباق پذیری ساختمان ها ۱۷
فصل سوم: معرفی آب انبارهای شهر لار ۲۰
۳-۱ تعریف آب انبار ۲۱
۳-۲ پیشینه ساخت آب انبارها ۲۲
۳-۳ معرفی آب انبارهای شهر لار ۲۳
۳-۳-۱ ویژگی های معماری و ساختاری آب انبارهای شهر لار ۲۴
۳-۳-۱-۱ مصالح به کار رفته در ساخت آب انبارها ۲۴
۳-۳-۱-۲ عناصر تشکیل دهنده آب انبار ۲۵
۳-۳-۲ بررسی سازه آب انبارها ۲۹
۳-۳-۳ نکات فنی و اجرایی در ساخت آب انبارها ۳۳
۳-۳-۴ شیوه ی توزیع آب در سطح شهر ۳۵
۳-۳-۵ تصفیه آب و تامین بهداشت آب انبارها ۳۵
۳-۳-۶ نگهداری و مرمت آب انبار ۳۶
۳-۴ گونه شناسی آب انبارهای شهر لار ۳۷
۳-۵ آب انبار در سفرنامه ها ۴۵
۳-۶ تاثیرات اجتماعی آب انبارها بر ساکنان محله ۴۷
۳-۶-۱اشعار محلی درمورد آب انبارها ۴۸
۳-۷ وضعیت کنونی آب انبارهای شهر لار ۵۰
۳-۸ جمع بندی ۵۱
فصل چهارم: شناسایی آبانبارها در سایر شهرهای ایران و کشورهای دنیا ۵۴
۴-۱ آب انبارها در سایر شهرهای کشور ۵۵
۴-۱-۱ آب انبارهای شهرهای مرکزی ایران ۵۵
۴-۱-۲ آب انبارهای شهرهای جنوبی ایران ۵۹
۴-۱-۳ آب انبارهای شهرهای شمال شرقی ۶۱
۴-۱-۴ آب انبارهای شهرهای غربی ۶۱
۴-۱-۵ جمع بندی ۶۲
۴-۲ آب انبارها در سایر کشورهای دنیا ۶۳
۴-۲-۱ آب انبارها در کشورهای آسیایی ۶۳
۴-۲-۲ آب انبار در کشورهای غربی ۶۸
۴-۲-۳ جمع بندی ۷۱
۴-۳ مقایسه تطبیقی آب انبارهای شهر لار و یزد ۷۲
۴-۳-۱ معرفی آب انبارهای شهر یزد ۷۲
۴-۳-۲ معرفی آب انبارهای شهر لار ۷۶
۴-۳-۳ بررسی ویژگیهای آب انبارهای شهر لار و شهر یزد ۸۱
۴-۳-۳-۱ تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگی های ساختاری و اجرایی ۸۱
۴-۳-۳-۲ تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگی های هندسی ۸۵
۴-۳-۳-۳ تحلیل و مقایسه تطبیقی تدابیر زیست – اقلیمی به کار رفته در آب انبارها ۸۷
۴-۳-۳-۴ تحلیل و مقایسه تطبیقی ویژگیهای اجتماعی ۹۱
۴-۴ جمع بندی مطالب فصلهای دوم، سوم و چهارم ۹۳
فصل پنجم: ارائه طرحهای پیشنهادی جهت مرمت، احیا و باززنده سازی آبانبارهای شهر لار……….۱۰۳
۵-۱ مقدمه ………………………………………………………………………………………………۱۰۴
۵-۲ مرمت، احیا و باززنده سازی آب انبارهای شهر لار ۱۰۴
۵-۲-۱ حفظ آب انبارها به عنوان مخازن تامین آب ۱۰۶
۵-۲-۲ باززنده سازی آب انبارها و انطباق دادن آنها با کاربری های جدید ۱۱۰
۵-۳ ارائه پیشنهاد برای هریک از آب انبارهای شهر لار ۱۱۷
فصل ششم: بررسی نمونه های موردی Error! Bookmark not defined.
۶-۱ مقدمه ………………………………………………………………………………………………۱۰۴
۶-۲ معرفی نمونه هایی از احیاء و بازسازی آب انبارها ۱۲۵
۶-۲-۱ حفظ و احیای آب انبارهای شهر کاشان ۱۲۵
۶-۲-۲ بازسازی مخزن زیرزمینی مروگال ۱۲۸
۶-۳ معرفی نمونه هایی از باززنده سازی و تغییر کاربری آب انبارها ۱۲۹
۶-۳-۱ موزه سازه های آبی فارس در شیراز ۱۳۰
۶-۳-۲ آب انبار قوام بوشهر ۱۳۲
۶-۳-۳ آب انبار شاد قلی خان قم ۱۳۲
۶-۳-۴ آب انبار بلور تفرش ۱۳۳
۶-۳-۵ آب انبار گنجعلی خان کرمان ۱۳۴
۶-۳-۶ آب انبار وکیل آباد ۱۳۴
۶-۳-۷ تبدیل آبانبار امیر چخماق(ستی فاطمه) یزد به زورخانه ۱۳۴
فصل هفتم: انتخاب سایت و تحلیل وضع موجود…………………………………………………………۱۳۶
۷-۱ انتخاب سایت ۱۳۷
۷-۲ معرفی سایت ۱۳۷
۷-۳ تحلیل سایت ۱۳۹
۷-۳-۱ تحلیل اجتماعی ۱۳۹
۷-۳-۲ تحلیل اقتصادی ۱۴۱
۷-۳-۳ تحلیل زیست محیطی ۱۴۱
۷-۳-۴ پتانسیلهای موجود در سایت ۱۴۴
۷-۳-۵ تدوین جدول SWOT ۱۴۵
۷-۴ تدوین برنامه فیزیکی ۱۴۶
فصل هشتم: ارائه طرح باززنده سازی آبدانبارهای خواجه کریمی، حاج غلامرضا و پسی ۱۵۰
۸-۱ روش انتخابی جهت طراحی ساختاری جدید در محیط تاریخی ۱۵۱
۸-۲ استراتژی های طراحی ۱۵۱
۸-۳ راهکارهای طراحی ۱۵۲
۸-۴ از ایده تا طرح(روند شکل گیری طرح) ۱۵۳
۸-۵ ارائه طرح ها ۱۵۹
۸-۶ جزئیات اجرایی باززنده سازی برکه پسی ۱۶۲
۸-۷ تصاویر سه بعدی مجموعه ۱۶۴
نتیجه

Categories:No category
Published on :Posted on

Post your comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *