پایان نامه با کلید واژه های ضمن خدمت، آموزش ضمن خدمت، توانمندکردن، آموزش کارکنان

دانلود پایان نامه

را نیز طی نمایند. گسترش و ارتقاء کیفیت و آرایش مناسب برنامه‌های آموزش کارکنان در جهت ایجاد دانش فنی و دانش اجتماعی و کار مولد در جهان امروز یک ضرورت است. آموزش های فنی و حرفه‌ ای بازوی توانمند و یاری دهنده‌ای است که ازطریق توانمندکردن نیروی کار به رشد و بهره‌ وری از منابع به ویژه توسعه منابع انسانی می‌انجامد. اگر این آموزش ها با کیفیتی بالا گسترش یابد، میان دست و مغز کارکنان پیوند ایجاد گردد، منطق و علم جایگزین سنت و تجربیات غلط گردد و نهایتاً به عنوان یک ارزش طرح گردد، طبیعتاً مقدمات افزایش بهره‌وری نیز فراهم گردیده است. آموزش نیروی انسانی یک امر کوتاه مدت نیست،‌ بلکه یک هدف بلند مدت، همیشگی و تدریجی است. آموزش های نیروی انسانی شامل فراهم آمدن امکانات تحصیل در دوره‌های مقدماتی و بالاتر، کسب مهارت های فنی، آموزش های نظری مرتبط با شغل و پرورش شخصیت کارکنان می‌باشد که می‌تواند به شکل های ذیل ارائه گردد:
آموزش حین خدمت؛
آموزش در غیر ساعات خدمت؛
آموزش در گروه های کوچک فعالیتی (خاکی، ۱۳۸۲).

۲-۱۷-۲-۲ تکنولوژی :
تکنولوژی معمولاً دارای دو بعد است،‌ یکی سخت افزار و دیگر نرم‌افزار. سخت افزار نمایانگر بعد مادی ماشین آلات، ابزار و امکانات است و بعد نرم افزار بیانگر دانش و فن به کارگیری ابزار و امکانات است. از طرفی سازمان پدیده‌ای است که فعالیت های انسانی را در قالب تکنولوژی های مختلف نظم و شکل می‌ بخشد. انتخاب و به کارگیری نظام فنی در هر سازمان براساس اهداف مورد انتظار و نحوه تخصصی کردن اطلاعات،‌ مهارت ها و وسایل و ابزار مورد نیاز و همچنین چگونگی روش های تحلیل اطلاعات انجام می‌پذیرد.
خودکارگرایی و جذب تکنولوژی پیشرفته در تولید، عامل بسیار مهمی در افزایش بهره‌وری است. ماشینی که با سرعت بیشتر، دقت بیشتر، ضایعات کمتر و همگونی بالاتر کالا تولید می‌کند، قطعاً دارای بهره‌وری بالاتری نیز می‌باشد. گرچه به دلیل سرمایه ‌بر بودن، مخرج نسبت (به عنوان داده) افزایش می‌یابد و منجر به افزایش هزینه سرمایه‌گذاری می‌شود، ولی استفاده با نیازمندی های سازمانی از مواردی است که سازمان ها باید در انتخاب و استفاده از آن دقت کافی داشته باشند. تکنولوژی در معنای واقعی و در بعد اشاره شده باید مورد دقت قرار گیرد و هماهنگ با یکدیگر مورد استفاده واقع شود.
اگر تکنولوژی به صورت مجرد و تنها در جهت افزایش خودکارگرایی در سازمان مورد نظر باشد و ارتباط آن با دانش فنی کارکنان و سطح تکنولوژی مورد نیاز مورد بررسی قرار نگیرد نه تنها موجب افزایش بهره‌وری نخواهد شد، بلکه هزینه‌ها را افزایش خواهد داد. سطح رضایت کارکنان را کاهش و در نهایت کاهش بهره‌وری را نیز به دنبال خواهد داشت (خاکی، ۱۳۸۲).

۲-۱۷-۲-۳ مدیریت :
مدیریت به عنوان هدایت کننده، هماهنگ کننده، ‌برنامه‌ریز و کنترل کننده، نقش بسیار مهمی در ارتقاء فررهنگ بهره‌وری به عهده دارد. مدیریت با تدوین یک برنامه مشخص در افق بلندمدت و کوتاه مدت، اهداف مورد نظر سازمان را مشخص می‌سازد و با ارائه یک سلسله روش ها و سیاست ها حصول به اهداف را تسهیل می‌کند و پس از آن،‌ عملیات را با اهداف و سیاست ها مقایسه می‌نماید و در صورت بروز انحراف، ‌اقدام اصلاحی نیز ارائه می‌دهد. مدیریت ضمن حفظ شرایط فوق باید در جهت تخصیص بهینه منابع به عوامل تولید نهایت سعی و تلاش خود را بنماید و همواره خود را جزئی از سازمان و کارکنان بداند به طوری که همیشه به عنوان بهترین الگوی ارتقاء بهره‌وری در سازمان به شمار آید (خاکی، ۱۳۸۲).

۲-۱۷-۲-۴ روش های انجام کار :
مجموعه اقدامات، تدابیر و عملیات برای ایفای وظایف در یک محل و یا یک سازمان، روش انجام دادن کار نامیده می‌شود. سازمان ها اعم از تولیدی و یا غیر تولیدی نیازمند روش های مختلف انجام دادن کار و مستندسازی این روش ها هستند. روش های انجام دادن کارهای مشابه الزاماً مشابه نیستند و بنابر شرایط خاص خود از الگوی خاصی تبعیت می‌نمایند. مستندسازی روش های انجام کار و حتی نمودارهای محتوایی باعث می‌شود که در صورت تغییر افراد در سازمان ها، زمان مورد نیاز آموزش افراد به حداقل کاهش یابد و هر یک از افراد نیز بتوانند در صورت نیاز به جای یکدیگر مشغول به کار شوند؛ تا جایی که حتی اگر نیاز باشد بتوان تجزیه و تحلیل های لازم را بر نحوه انجام دادن کار در مقاطع زمانی متفاوت به عمل آورد و نقاط قوت و ضعف هر روش را مشخص نمود و در صورت نیاز به ایجاد یک روش بهتر، ‌روش مورد نظر را طراحی کرد و به مورد اجرا گذارد. در شکل ۲-۲ عوامل مؤثر بر بهره وری در صنایع، بیان شده است (خاکی، ۱۳۸۲).

شکل۲-۲: عوامل مؤثر بر بهره وری

۲-۱۸ بهره وری نیروی انسانی :
بهره وری عبارت است از به حداکثر رساندن استفاده از منابع، نیروی انسانی و تمهیدات به طریق علمی به منظور کاهش هزینه ها و رضایت کارکنان، مدیران و مشتریان. تعاریف دیگر بهره وری را، حداکثر استفاده مناسب از نیروی انسانی به منظور حرکت در جهت اهداف سازمان با کمترین زمان و حداقل هزینه دانسته اند. امروزه، نقش و اهمیت نیروی انسانی در فرآیند تولید و ارائه خدمات در جوامع بشری به عنوان مهمترین عامل مشخص شده است. با نگاهی به مراحل تمدن بشری مشخص می شود که نقش نیروی انسانی از نیروی کار ساده به سرمایه انسانی تکامل یافته است، چرا که پیشرفت تکنولوژی بدون تحولات نیروی انسانی فاقد
کارایی است. در عصر حاضر دیگر تزریق منابع مالی به عنوان فاکتور اصلی توسعه به شمار نمی آید بلکه تحولات و بهره وری نیروی انسانی با رشد خود سبب ارتقاء سازمان ها و به تبع آن توسعه نظام های اقتصادی در جهان می شوند، به نحوی که سرمایه های انسانی میزان سرمایه های مادی را تعیین می کنند. بنابراین رشد بالای بهره وری خصوصاً بهره وری نیروی انسانی همه فعالیت های اقتصادی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار می دهد. استفاده صحیح از نیروی انسانی به مثابه ارزشمندترین و بزرگترین ثروت هر جامعه به صورت مسئله ای حائز اهمیت مورد توجه دولت ها بوده است. به عبارت دیگر می توان گفت که انسان هم هدف توسعه و هم عامل آن محسوب می شود و تحقق اهداف توسعه تا حد قابل توجهی به نحوه اداره و مدیریت این ثروت و منبع حیاتی بستگی یافته است. بنابراین بهره وری منابع انسانی یکی از ارکان مهم هر جامعه می باشد. از آنجایی که بهره وری، گوهر سازمانی است که می تواند پایداری و بقای سازمان ها را تضمین کند و مکانیزمی برای کسب مزیت رقابتی باشد، لذا آنچه در سازمان منجر به بهره وری نیروی انسانی می شود این است که کارکنان سازمان ها از نظر شخصیت، علایق و عواطف با فعالیت ها و مشاغل سازمانی منطبق و سازگار شوند. در این صورت علاقه به کار، انگیزه و افزایش مسئولیت پذیری و در نتیجه به صورت مستقیم و غیر مستقیم بهره وری سازمانی ارتقاء می یابد. محققان و اندیشمندان مدیریت، امروزه بر این باورند که کارکنان مهمترین منبع رقابتی سازمان هستند و سرمایه انسانی یک کشور می تواند همه نیازمندی های استراتژیکی را برآورده کند. نیروی انسانی سهم عمده ای در توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و غیره دارد. انسان به عنوان محور توسعه نقش اساسی را در تمام عرصه ها بازی می کند. در واقع نیروی انسانی مهمترین زیرساخت هر مجموعه یا سازمان و کشور است، چون اساس حرکت به سوی توسعه و تعالی است. مشارکت کارکنان در امور و تلاش های آگاهانه آنان همراه با انضباط کاری می تواند بر میزان بهره وری و ارتقاء آن تأثیرگذار باشد. روح فرهنگ بهبود بهره وری باید در کالبد جامعه دمیده شود که در آن میان نیروی انسانی هسته مرکزی را تشکیل می دهد.
۲-۱۹ عوامل مؤثر بر افزایش بهره ورى نیروى انسانى :
در تعیین عوامل مؤثر بر بهره ورى، نظرات متفاوتى وجود دارد و هر یک از دانشمندان و صاحبنظران عواملى را به عنوان عامل مؤثر مشخص کرده اند و به طور اجمال عواملى چون آموزش شغلى مستمر مدیران و کارکنان، ارتقاء انگیزش میان کارکنان براى کار بهتر و بیشتر، ایجاد زمینه هاى مناسب برای ابتکار و خلاقیت مدیران و کارکنان، برقرارى نظام مناسب پرداخت مبتنى بر عملکرد و برقرارى نظام تنبیه و تشویق، وجدان کارى و انضباط اجتماعى تحول در سیستم و روش ها که نقش حساس و کلیدى دارند، تقویت حاکمیت و تسلط سیاست هاى سازمان بر امور، صرفه جویى به عنوان وظیفه ملى در بهره ورى مؤثر مى باشد. ولى تمام مؤلفان این رشته تقریباً در این باب اتفاق نظر دارند که براى افزایش سطح بهره ورى تنها یک علت خاصى را نمى توان ارائه نمود بلکه عنوان مى کنند که ارتقاء بهره ورى را باید معلول ترکیبى از عوامل گوناگون زیر دانست.
رفتار مطلوب و کردار درست رهبران و مدیران: مسئولیت خطیر مدیریت و رهبرى باید به افرادى سپرده شود که ضمن برخوردارى از ویژگى هاى شخصیتى خاص، شیوه هاى رهبرى و مدیریت مناسب را به کار گیرند و از نظر اخلاقى نیز الگو باشند.
فراهم کردن شرایط لازم پیشرفت هاى شغلى براى همه افراد؛
دورههاى آموزش ضمن خدمت و آموزش کارکنان: باید دورههاى آموزش ضمن خدمت و آموزش کارکنان را به عنوان یک امر حیاتى و مستمر و مداوم تلقى کرد، زیرا تنها از طریق آموزش می توان تلاش هاى کارکنان را با امکانات موجود و پیشرفت هاى علمى جدید هماهنگ کرد.
باید کلیه وظایف و دستورالعمل ها و مقررات و قوانین براى کارکنان واضح و روشن باشد و هیچ جاى ابهامى براى آنها وجود نداشته باشد.
دادن اختیارات کافى به کارکنان، تا آنها در انجام کارهاى خود احساس مسئولیت بیشترى کنند.
در زمان استخدام سعى شود افراد کارآمد و متخصص جذب شوند. جهت انتخاب آنها اجراى آزمون هاى شفاهى و کتبى ضرورت دارد.
سعى شود تا کارکنان را در تصمیم گیرى ها و تدوین اهداف و برنامه ها مشارکت داد. نتیجه این عمل باعث خواهد شد که کارکنان در اجراى فعالیت ها احساس مسئولیت کنند و در دستیابى به اهداف سازمانى تلاش بیشترى بروز دهند.
کیفیت بالاى زندگى کاری: مفهوم کیفیت زندگى کارى بیانگر اهمیت احترام قائل شدن براى مردم در محیط هاى کاریشان است. به طور خلاصه مى توان گفت: مواردى که در بالا بردن کیفیت زندگى کارى تأثیرگذار می باشد به صورت پرداخت مناسب و عادلانه براى انجام خوب یک کار، وضعیت کارى سالم و ایمن، امکان یادگیرى و استفاده از مهارت هاى جدید برای کارکنان، ایجاد انسجام اجتماعى در سازمان، آماده کردن امکانات رشد و پیشرفت و ترقى براى کارکنان، حفظ حقوق فردى، تعادل در تقسیم زمان کارى و زمان بیکارى مجاز و ایجاد غرور کارى و سازمانى می باشد.
باید از برنامه هاى گردشى شغلى، غناى شغلى و توسعه شغلى در جهت افزایش توان و مهارت کارکنان و همچنین جهت افزایش اعتماد به نفس کارکنان استفاده نمود.
برقرارى نظام مناسب پرداخت مبتنى بر عملکرد و برقرارى نظام تنبیه و تشویق؛
تحول در سیستم و روش ها که نقش حساس و کلیدى دارند؛
وجدان کارى و انضباط اجتماعى که عامل خود کنترلى است؛

بهبود و ارتقاء بهره ورى مستلزم کوشش و تلاش برنامه ریزى شده همه جانبه از سوى افراد و مسئولین ذیربط است که خود نیازمند بهبود شرایط کار و تغییر محرکه ها و روشهاى انگیزشى کارکنان، بهبود نظام ها، قوانین، بخشنامه ها، دستورالعمل ها، روش ها، فناورى و غیره مى شود
۲-۲۰ راهکارهای ارتقاء بهره وری نیروی انسانی در آموزش و پرورش :
دیر زمانی نیست که شیوه های ارتقاء کیفیت و بهره وری در صنایع و بخش های اقتصادی به مورد اجرا در می آید. موفقیت این راهکارها در رشد و توسعه اقتصادی، صاحب نظران را بر آن داشته تا آنها را در بنیادی ترین نهاد اقتصادی اجتماعی یعنی آموزش و پرورش نیز بیازمایند و البته به کارگیری شیوه های ارتقاء بهره وری در نظام های آموزشی هم موفقیت آمیز بوده است. اغلب کارشناسان مسائل آموزشی بر این باورند که کشورهای پیشگام در رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی مسیری جز ارتقاء کیفیت و بهره وری در آموزش و پرورش نپیموده اند. بنابراین استفاده از فواید حاصل از ارتقاء بهره وری نقش بسیار مهمی در رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی دارد. ارتقاء بهره وری در آموزش و پرورش نه تنها به توسعه اقتصادی و اجتماعی کمک می کند، بلکه از طریق تربیت نیروی انسانی کارآمد و خلاق می تواند موجب اعتلای کشور گردد. به لحاظ این که آموزش و پرورش که هدف نهایی دستگاه تعلیم و تربیت است مقوله ای کیفی است، ارزیابی میزان بهره وری عامل انسانی مؤثر در این امر نیز کار دشواری است. اما می توان دو مقوله تأثیرگذار در ارتقاء بهره وری معلمان را به شرح زیر مورد بحث قرار داد.
۲-۲۰-۱ آموزش :
آموزش یکی از پیچیده ترین وظایف در اداره امور هر سازمان و به ویژه در مدیریت نیروی انسانی است. عوامل دیگر درونی بهره وری که تأثیر زیادی بر افزایش بهره وری دارد، آموزش است. مطالعات حکایت از آن دارند که میان آموزش و بهره وری همبستگی مثبت بسیار قوی وجود دارد (ایرانزاده، ۱۳۷۳ : ۲۵). پس از نظام جذب، نظام بهسازی و به کارگیری مناسب منابع انسانی قرار دارد. در حقیقت آموزش از مهم ترین اقدامات و برنامه های هر سازمانی بوده و نظام آموزشی تکمیل کننده نظام استخدامی به شمار می رود که باعث توانمندی نیروی انسانی موجود شده و موفقیت های آتی را تضمین می کند. آموزش و بهسازی باعث بینش و بصیرت عمیق تر دانش و معرفت بالاتر و توانایی و مهارت بیشتر انسان های شاغل در سازمان برای اجرای وظایف محول شده و موجبات نیل به هدف های سازمانی با کار آیی و ثمربخشی بهتر و بیشتر را فراهم می آورد. مایکل لوبوف در کتاب خود در ضرورت سرمایه گذاری در آموزش می نویسد: “برای رشد و پیشرفت کارکنان سرمایه گذاری کنید، اگر برای مشاغل و مسئولیت های بالاتر آماده نشده باشند، ترفیع از داخل سازمان فاجعه آفرین است. سازمانی هایی که کارکنان وفادار دارند در تعلیم و تربیت و آموزش و پیشرفت مستمر آنان سرمایه گذاری می کنند. بدون تردید، آموزش و رشد کارکنان گران قیمت است، لکن اگر شما فکر می کنید که تعلیم و تربیت گران قیمت است، هزینه نادانی را در نظر بگیرید، دیر یا زود یک سازمان از طریق اشتباهات کارکنان از طریق پرداخت حقوق های بالاتر برای جذب کسانی که آموزش دیده اند یا از طریق صرف وقت برای کارکنانی که دارد، هزینه های آموزشی را می پردازد آخرین روش موجب شایستگی و وفاداری کارکنان می شود” (لوبوف ، ۱۳۸۲ :۶۸).
پیگورز و مایرز در زمینه نقش آموزش می گویند: “آموزش خوب، نارضایتی شغلی و دوباره کاری را به مقدار زیاد کاهش داده و کارکنان را یاری می دهد

پاسخی بگذارید