درباره بلوغ چه می دونین؟ خیلی با اهمیته که والدینو حتی خود نوجوانان اطلاعات کافی درمورد بلوغ داشته باشن تا بتونن خیلی راحت با اون کنار بیان.

به گزارش آلامتو و به نقل از سایت مردمون؛ بلوغ دوره ای در زندگیه که کودک دچار تغییرات جسمی شده و بدن اون در آخر به بدن یه بزرگسال تبدیل می شه که قادر به تولیدمثله.

بلوغ با سیگنال های هورمونی از مغز به تخمدان ها و بیضه ها تحریک می شه. تخمدان ها (در دخترها) و بیضه ها (در پسرها) باتولید شکل های جور واجور و اقسام هورمون هایی که رشد، کارکرد و تغییر رو در قسمت های جور واجور بدن مثل اندام تناسلی، سینه ها، پوست، عضلات، استخون ها، مو و مغز، تحریک می کنه، به این سیگنال های هورمونی از مغز عکس العمل میدن.

در نیمه اول بلوغ، رشد بسیار تند صورت می گیرد و وقتی بلوغ به اتمام رسید، رشد قطع می شه. قبل از بلوغ دخترها و پسرها فقط در داشتن اندام جنسی متفاوت با هم فرق می کنن.

در طول بلوغ فرق های جور واجور دیگری بین این دو جنسیت ظاهر می شه مثل اندازه و اندازه بدن، شکل بدن، تغییر ترکیب و کارکرد در بسیاری سیستم ها و ساختارهای بدن. به این فرق های رو، ویژگی های ثانویه جنسی گفته می شه.

بلوغ هم اینکه شامل تغییرات روانی و اجتماعی از کودکی به بزرگسالی می شه. در این مقاله تمرکز ما بیشتر روی جنبه های فیزیکی بلوغ هستش نه جنبه های روانی و اجتماعی اون.

عوامل مختلفی می تونه در زمان شروع بلوغ در کودکان اثر داشته باشه، حتی استرس. تو یه تحقیق مشخص شد که استرس، مثل استرس هایی که با جدایی والدین واسه کودک ایجاد می شه، بلوغ رو به تعجیل می اندازد.

تو یه تحقیق که بوسیله آکادمی پزشکی کودکان در امریکا انجام شد، مشخص شد که امروزه پسرای امریکایی بین شش ماه تا دو سال زودتر از چند دهه قبل به بلوغ می رسند. دکترها پیش تر اعلام کرده بودن که سن بلوغ دخترها هم جلوتر افتاده. ولی چه فرقی بین بلوغ دخترها و پسرها هست؟

– بلوغ در دخترها یک تا دو سال زودتر از پسرها شروع می شه.

– کلا دخترها دوران بلوغ خود رو زودتر از پسرها تموم می کنن.

– دخترها معمولاً حدود ۴ سال بعد از نمایان شدن تغییرات فیزیکی بلوغ، به قد و بلوغ تولیدمثلی می رسند.

– پسرها تا شش سال بعد از اولین نموده های بلوغ به رشد ادامه میدن.

– بلوغ دخترها معمولاً بین ۹ تا ۱۴ سالگی اتفاق می افتد.

– بلوغ پسرها معمولاً بین ۱۰ تا ۱۷ سالگی به طول می انجامد. متخصصین می می گن شایدً بخاطر طولانی تر بودن دوران بلوغ در پسرهاه که اونا بلندقدتر از دخترها هستن.

– تستوسترون و آندروژن دو استیروئید جنسی مردونه هستن. تستوسترون همه تغییرات مردونه مثل کلفت تر شدن صدا، موهای صورت و رشد عضلات رو باعث می شه. استرادیول هم در رشد مردونه موثر اتس ولی بیشتر در رشد خانوم ها موثره.

– استروژن و استرادیول دو هورمون اصلی هستن که رشد رو در خانوم ها تحریک می کنن. استرادیول رشد رحم و سینه ها رو تحریک می کنه. سطح استرادیول در دخترها زودتر از پسرها بالا می رود و در خانوم ها به سطح بالاتری می رسد.تستوسترون هم در رشد خانوم ها موثره ولی به درجاتی بسیار کمتر نسبت به آقایون.

در طول بلوغ دخترها چه اتفاقی می افتد؟

اندام های جنسی:

کلیتوریس (قسمتی حساس در اندام تناسلی خانوم ها) و رحم رشد می کنن.

شروع قاعدگی:

یکی از اولین چیزایی که در طول بلوغ دخترها اتفاق می افتد، شروع عادت ماهیانه س. وقتی پریود در دخترها شروع می شه، دخترها به زنی تبدیل می شن که قدرت باروری پیدا می کنه.

تغییر در پستون ها:

سینه های دخترها شروع به رشد می کنه. بعضی وقتا یه توده کوچیک و دردناک درست زیر نوک پستون احساس می شه که طبیعیه.

ترشحات واژن:

ترشحات واژن شروع به تغییر می کنه.

موهای بدن:

رشد مو در ناحیه تناسلی و بعد زیربغل ها و روی پاها شروع می شه.

پوست:

با رشد غدد عرق و چربی در دخترها، پوست اونا چرب تر شده و بیشتر عرق می کنن. خیلی مهمه که درمورد نظافت روزانه و منظم و به کار گیری دئودورانت و اسپری در طول این دوران به اونا آموزش داده شه. جوش زدن هم اتفاقی عادی در طول این دورانه.

اندازه و شکل بدن:

بدن دخترها در طول دوران بلوغ تغییر می کنه. لگن اونا پهن تر شده و کمرشون باریک تر می شه. زیر شکم و باسنشان چربی می آورد. دخترها نباید نگران این چربی اضافه باشن چون اینا بخشی عادی از رشد زنانه س و به این معنی نیس که چاق شده ان. دست ها و پاهاشون معمولاً سریعتر از قسمت های دیگه بدن رشد می کنه.

احساسات:

احساسات و احساسات دخترها در این دوران مخصوصا نزدیک به زمان عادت ماهیانه شون تغییر می کنه. این تغییرات احساسی که ممکنه شامل آسیب پذیری و زودرنجی هم شه، معمولاً بخاطر نوسان سطح هورمون ها هستش که در طول عادت ماهیانه اتفاق می افتد. اگه دختری احساس می کنه که این تغییرات احساسی بسیار شدید هستن، باید به دکتر مراجعه کنه چون ممکنه دچار سندرم قبل از قاعدگی (PMS) باشه.

متخصصین می تونن با تجویز دارو یا ارائه پیشنهاد هایی واسه تغییر سبک زندگی به اون کمک کنن. تغییرات احساسی معمولاً با ورزش منظم بهتر می شه. اگه دختر بتونه با مادر خود یا یه آبجی بزرگتر یا زنی دیگه درمورد تغییرات فیزیکی و احساسی خود صحبت کنه، بسیار براش به درد بخور هستش.

در طول بلوغ پسرها چه اتفاقی می افتد؟

کیسه بیضه، بیضه ها و آلت تناسلی مردونه:

کیسه بیضه در پسرها نازکتر و قرمز شده و بیضه هاشون رشد می کنه. بعدا در حدود ۱۳ سالگی، آلت تناسلی شون بزرگتر و بلندتر شده و بیضه ها بازم به رشد ادامه میدن.

تغییر در صدا:

با بزرگتر شدن حنجره و عضلات یا تارهای صورتی، صدای پسرها گرفته تر و خش دار می شه. این مسئله به طور کاملً طبیعیه.

رویاهای خیس:

ممکنه در طول خواب دچار انزال شن و صبح که بیدار می شن ببینن شلوارو ملحفه هاشون خیسه. این به اون معنا نیس که خوابی با محتوای جنسی دیده. خیلی مهمه که عزیزانشون براشون توضیح بدن که این مشکل دست خودشون نیس و نمی تونن جلوی اون رو بگیرن. این بخشی از بزرگ شدنه.

نعوظ غیرارادی:

در طول دوران بلوغ پسرها بعضی وقتا دچار نعوظ غیرارادی می شن. این اتفاق بدون دست خوردن به آلت تناسلی یا حتی فکر جنسی که تحریکشان کنه می افتد. اگه این اتفاق در محلی عمومی بیفته ممکنه باعث خجالتشان شه ولی قسمتی طبیعی از بزرگ شدنه.

رشد سینه ها:

سینه های خیلی از پسرها در طول بلوغ ورم می کنه. ممکنه زیر یکی یا هر دو نوک سینه هاشون احساس توده کنن که ممکنه دردناک هم باشه. البته این تورم و درد در آخر از بین می رود. این مسئله بخاطر تغییرات هورمونی در طول بلوغ اتفاق می افتد.

پوست:

پوست پسرها در طول بلوغ چرب تر می شه. هم اینکه بیشتر عرق می کنن. در طول این دوران غدد چربی و عرق در اونا در حال رشده. خیلی خوبه که درمورد تمیز نگه داشتن پوست و نظافت منظم و به کار گیری اسپری و دئودورانت به اونا آموزش داده شه. هم اینکه ممکنه جوش های پوستی بزنن.

اندازه بدن:

در طول بلوغ پسرها جهش رشد صورت می گیرد. این رشد یک تا دو سال بعد از شروع بلوغ در بالاترین حد خود می رسد. دست ها و پاها سریعتر از بقیه قسمت های بدن رشد می کنه و کشیده می شه. در طول این دوران احساس می کنن بدترکیب شده ان. سطح کلی چربی بدنشون به نسبت حجم عضلاتشون کاهش می یابد.

موی بدن:

موها در دور و بر ناحیه تناسلی، زیر بغل، روی پاها و دست ها و صورت شروع به رویش می کنن. رشد موهای صورت معمولاً از پشت لب و چانه شروع می شه که می تونن اون رو با ریش تراش اصلاح کنن. به کار گیری فوم و ژل های مخصوص اصلاح صورت احتمال ایجاد زخم رو روی صورت کاهش می دهد. ریش تراش های برقی معمولاً کمتر صورت رو زخم می کنن.

احساسات:

پسرها ممکنه دچار تغییرات روحیه شن؛ یه لحظه می خندند و بعد می ببینن یکدفعه گریه می کنن. پسرها هم اینکه دچار احساسات شدید عصبانیت می شن. دلیل اون تا قسمتی بالا رفتن سطح هورمون ها در بدن و هم اینکه جنبه روانی کنار اومدن با همه تغییراتیه که در بدن داره انجام میشه.

اگه پسرها بتونن با یکی از اعضای خونواده یا یه دوست خوب حرف بزنن، بسیار براشون به درد بخور هستش. تو یه تحقیق امریکایی مشخص شد که تغییرات روحیه در نوجوانان با تغییرات بیولوژیکی در مغر نوجوانان توجیه می شه.

چه چیز موجب بلوغ می شه؟

– ژن ها: متخصصین می می گن بلوغ با یه ژن به نام kiSS1 شروع می شه. این ژن در زمان تولد در بدن ما هست و ژن دیگری به نام GPR54 تولید می کنه. GPR54 سالها در بدن می موند تااینکه kisspeptin – موادشیمیایی که بوسیله ژن kiSS1 تولید می شه – اون رو فعال کنن. GPR54 فعال شده مغز رو واسه تولید GnRH (هورمون تولیدکننده گونادوتروپین که ماده محرک غده جنسی و هورمونی قویه) تحریک می کنه. GnRH باعث می شه بقیه غدد بدن مثل بیضه ها در پسرها و تخمدان ها در دخترها هورمون های دیگری تولید کنن.

– هورمون ها: بیضه ها تستوسترون تولید می کنن که موجب رشد بیضه ها و آلت تناسلی، رشد عضلات، موها و کلفت تر شدن صدا در پسرها می شه. تخمدان های خانوم ها هم به مقداری بسیار کمتر تستوسترون تولید می کنه و این هورمون واسه کمک به حفظ حجم عضلانی و استواری استخون ها استفاده می شه. تخمدان ها استرادیول هم تولید می کنن که رشد سینه ها، دستگاه تولیدمثل زنونه و هم اینکه تنظیم عادت ماهیانه رو رو دوش داره.

– محرک های بلوغ: متخصصین باور دارن که عوامل محیطی یا ژنتیکی – حتی سموم محیطی – موجب تحریک بلـوغ می شن. عوامل تغذیه ای هم مخصوصا واسه دخترها مهم هستن.

دخترهایی که چاق هستن یا اضافه وزن دارن معمولاً دچار بلـوغ زودرس می شن و دخترهایی که کمبود وزن دارن معمولاً دیرتر وارد دوران بـلوغ می شن. این روزا شایدً بخاطر بالاتر بودن وزن دخترها، سن بلوغ در بیشتر مناطق دنیا پایین آمده.

محققان امریکایی نشون داده ان که حتی چاقی در دوران کودکی احتمال اینکه دختر زودتر به سن بلوغ برسه رو بالا می برد. محققان مطمئن نیستن که زمان بلوغ در پسرها هم موثره یا خیر.

تشخیص بلوغ زودرس یا دیررس

اگه بلـوغ در دختر یا پسری دیر یا زود اتفاق بیفته، اون باید فقط پیش دکتر عمومی خود بره. نداشتن هیچ نشونه از رشد سینه ها تا سن ۱۴ سالگی یا شروع نشدن قاعدگی اون تا سن ۱۶ سالگی می تونه علامت بلوغ دیررس در دخترها باشه. رشد نکردن بیضه ها در پسرها تا سن ۱۴ سالگی هم می تونه نشونه بلوغ دیررس در اونا باشه.

دکتر عمومی از مریض آزمایش خون می گیرد تا ببینه هورمون های اون در چه وضعیتیه. هم اینکه ممکنه واسه بررسی وضعیت غدد اون، MRI یا سونوگرافی واسه اون تجویز کنه.

درمان بلوغ زودرس

نوع درمان به این بستگی داره که این بلوغ زودرس علتی داشته یا خیر. اگه علتی واسه اون یافت شه، اول اون دلیل مورد درمان قرار می گیره.

اگه دلیلی واسه اون پیدا نشه، داروهایی هست که می تونه بلـوغ رو به صورت موقت متوقف کنه – این داروها از اثرات هورمون ها جلوگیری می کنه. فقط در صورتی درمان پیشنهاد می شه که دکتر باور داشته باشه این بلوغ زودرس ممکنه موجب بروز مشکلاتی در اینده واسه کودک شه مثل ضعیف شدن استخون ها یا کوتاه قد موندن اون.

اگه دکتر تصور نداشته باشه که ممکنه کودک در آینده با مشکلاتی منطقی شه، بلـوغ زودرس تحت درمان قرار نمی گیرد.

تو یه تحقیق مشخص شد که بلـوغ زودرس با ایجاد رفتارای غذایی غیرعادی و اضطراب در نوجوانان همراه هستش.

درمان بلوغ دیررس

بلـوغ دیررس ممکنه دلایلی داشته باشه و دکتر مسئول پیدا کردن این دلایله. این دلایل ممکنه شامل موارد زیر باشه:

– مشکلات تغذیه: مثل آنورکسیا

– وضعیت هورمونی: کم کار بودن غده تیروئید

– بقیه مشکلات و مریضی ها: مثل دیابت، مریضی کلیوی یا آسم

– مشکلات ژنتیکی: مثل AIS (سندرم نبود حساسیت به آندروژن) – بدن بیماران گرفتار به این سندرم از بعضی هورمون ها استفاده نمی کنه.

درمان موفق دلیل ها بلـوغ دیررس می بایست موجب شروع بـلوغ شه. بعضی وقتا اوقات کودک نیاز به مصرف داروهای هورمونی پیدا می کنه.

براساس تحقیقات محققان دانشگاه اوتاگو در نیوزلند، تغییرات هورمونی در بارداری ایجاد اضطراب پس از زایمون مادر و تغییرات رفتاری می کنه که ممکنه در فرزندان دختر یا حتی دخترخوانده ها ایجاد بلـوغ دیررس کنه.

تربیت بچه دانستنی مردمون

Categories:متفرقه
Published on :Posted on

Post your comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *