اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر سلامت روان دانش ‫آموزان دختر تیزهوش- قسمت ۸

اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر سلامت روان دانش ‫آموزان دختر تیزهوش- قسمت ۸

ب- فردی که بسیار کمال گراست واز خود انتظار داردکه همیشه بهترین عملکرد را داشته باشد، خود را با استرس سنگینی روبرو ساخته است.
۵- شخصیت، یکی از مهم ترین منابع استرس، نوع شخصیت افراد است.
۶- تعارض ها
۷- فشارها(نوری،۱۳۸۹).
۲-۱-۱۶-۶- مهارت مقابله: کوشش های مقابله ای گاه به صورت انجام دادن کار، فعالیت و اقدام خاصی است و گاه به صورت فعالیت های ذهنی ودرون روانی است. به این ترتیب می توان گفت دو نوع مقابله وجود دارد: مقابله مسأله دار و مقابله هیجان مدار.
الف- مقابله مسأله دار: در مقابله مسأله دار فرد سعی می کند تا استرس را از میان بردارد، کاهش دهد یا ان را تحملدکند.
ب- مقابله های هیجان مدار: در مقابله های هیجان مدار فرد کار ختصی انجام نمی دهد، بلکه فقط سعی می کند خود را آرام سازدو ناراحتی خود را کاهش دهد(نوری،۱۳۸۹).

 

۲-۱-۱۷- مهارت خود آگاهی

 

تعریف خود آگاهی: شناخت دقیق و درست از خود، به عبارت دیگر، شناخت نگرش ها، آراء، عقاید، اندیشه ها، هیجانات، توانایی ها و مهارت ها و کاستی های خود است. توانایی خود آگاهی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قدرت و خواسته ها و ترس ها و انزجارها است رشد خود اگاهی به فرد کمک می کند تا دریابد تحت استرس قرار دارد یا نه واین امر معمولا پیش شرط ضروری روابط اجتماعی وروابط بین فردی مؤثر و همدلانه است. این مهارت ها از جمله موضوعاتی است که سبب می گردد که اولیاء و فرزندان به نحو صحیح از توانمندی های خود آگاه شده و برای رفع نواقص و نقاط ضعف خود گام بردارند. عدم تسلط افراد برای شناخت و رفع نقاط ضعف، باعث سوء استفاده احتمالی توسط گروه همسالان گردیده و اینان زمینه گرایش به رفتارهای نا هنجار و ورود به آسیب های اجتماعی را برای فرزندان مهیا می کنند(رضایی،۱۳۸۷).
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
خود آگاهی، عزت نفس واعتماد به نفس شاخص های اساسی توانمندی هاوضعف های هر انسان است. این سه ویژگی فرد را قادر می سازد که فرصت های زندگی اش را مغتنم شمرده وبرای مقابله با خطرات احتمالی آماده باشدبه خانواده و جامعه اش بیندیشد ونگران مشکلاتی که در اطرافش وجود دارد باشد وبه چاره اندیشی بپردازد(گاتمن،۲۰۰۹).
۲-۱-۱۷-۱- انواع خود اگاهی
۱- خود فیزیکی: به تصویری که هر فرد از ظاهر فیزیکی خود دارد گفته می شود. ایا از مشخصه های ظاهری خود راضی هستم یا احساس خوبی ندارم، مشخصه ظاهری مانند: چهره، چاقی، لاغری، قد، تناسب اندام و…
۲- خود جنسی: تصور یا برداشتی است که هر کس از هویت جنسی (مرد یا زن بودن) تمایلات جنسی خود دارد. به عبارت دیگر آیا شخص از مرد بودن یا زن بودن خود احساس رضایت دارد.
۳- خود اجتماعی: به تصوری که فرد از جایگاه اجتماعی خود دارد اطلاق می شود. مانند: نگرش دیگران در رابطه با ما، پایگاه اجتماعی، از لحاظ کمرو بودن با خجالتی، یا افرادی با نفوذ بودن، نوع تعامل دیگران با ما و ما با دیگران چگونه هستیم و…
۴- خود معنوی: تصور شخصی از اعتقاد داشتن است که معمولا” به زندگی و باورها ی مذهبی او معنا می بخشد. مثلا” آیا به نیروی ماورای طبیعت اعتقاد داریم، آیا مذهبی هستیم، آیا به زندگی پس از مرگ معتقد هستیم.
۵- خود تاریک: جنبه خاصی از خود است که در بر گیرنده اسرار ماست چون دوست نداریم فاش شود، معمولا” انرژی زیادی برایش مصرف می کنیم.
۶- خود آرمانی: آن بخشی از ماست که می خواهیم به آن برسیم. در این فکر هستیم که چگونه به نظر می آییم، با نگاه به زندگی دیگران، خودمان را با آنها مقایسه می کنیم. سپس در ذهن خویش تصویری از خود می سازیم که دوست داریم آن باشیم، به آن خود آرمانی می گویند.
۷- خود واقعی: درونی ترین بخش وجود ماست که آن را بخوبی می شناسیم ولی افراد محدودی از آن آگاه هستند. ممکن است آن را از دیگران پنهان کنیم چون نگرانیم از این که دیگران خود واقعی مارا بشناسند. ممکن است علاقه شان را به ما از دست بدهند(رضایی،۱۳۸۷).
۲-۱-۱۷-۲- تمرین های کسب خود آگاهی
۱- فرصتی فراهم کنیم و سری به خودمان بزنیم و از خود سئوال کنیم که من کی هستم.
۲- به این باور برسیم که در جهان هستی وجودی منحصر به فرد هستیم و توانایی هایی داریم که دیگران فاقد آنند.
۳- گاهی اوقات در تنهایی، با خود خلوت کرده و به رفتار و عملکردهای خود بیندیشیم.
۴- عواملی که موجب نگرانی و اضطراب در ما می شود را شناسایی کنیم و با اولویت بندی در رفع آنها اقدام کنیم.
۵- شناخت علایق وتمایلات می تواند شوق به زندگی را در ما تزریق کند برای شناخت آنها در وجود خود تلاش کنیم.
۶- نقایص و معایب رفتاری، احساسی و عاطفی خود را شناسایی کنیم و در جهت رفع آنها اقدام کنیم.
۷- عشق ورزیدن را خود توسعه دهیم.
عکس در مورد عشق ورزی
۸-گاهی با پناه بردن به سکوت می توانیم نداهای درونی خویشتن را بهتر بشنویم وبه آگاهی عمیق تر نسبت به خود دست یابیم(نوری،۱۳۸۹).

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

 

۲-۱-۱۸- مهارت برقراری ارتباط مؤثر

 

ارتباط، هر عمل متقابلی است که شامل انتقال پیام باشد.
الف) عمل متقابل : این واژه نشان دهنده دو طرفه بودن ارتباط است. به عبارت دیگر در هر ارتباطی باید دو یا چند واحد اجتماعی وجود داشته باشد.
ب) انتقال: در یک ارتباط پیام نه تنها باید فرستاده شود، بلکه دریافت نیز گردد. چنانچه پیام ارسال شده دریافت نشود، ارتبا ط برقرار نمی گردد.
ج) پیام(موتابی،۱۳۸۹).
۲-۱-۱۸-۱- عناصر اصلی ارتباط
محتوای کلام: سعی کنید موضوعاتی که برای دیگران جالب است ، بیابید. از صحبت غیر ضروری در مورد موضوعاتی که برای دیگران نا خوشایند است، خودداری کنید. از کلمات و موضوعات تهدید آمیز خودداری کنید. در صحبتهای خود فرهنک و زمینه ی خانوادگی فرد را در نظر بگیرید.
تن صدا: افرادی که به صورت یکنواخت صحبت می کنند، معمولا” باعث خستگی و کسالت دیگران می شوند. برای اینکه ارتباط بهتری ایجاد کنید، بکوشید احساس و هیجانات خود را در آهنگ و تن صدا ی خود نشان دهید.
بلندی صدا: کسانی که خیلی آهسته صحبت می کنند، تصور عدم اعتماد به خود، خجالت و ناتوانایی را در دیگران ایجاد می کنند. صدای خیلی بلند دیگران را آزار داده و احساس خطر و تهدید در آن ها ایجاد کند.
بهتر است نسبت به موضوع صحبت، صدای خود را بالا یا پایین ببریم.
تماس چشمی: تماس چشمی مناسب از مهم ترین عوامل یک ارتباط موثر است.
حالت چهره: بیش تر مواقع با نگاه کردن به چهره ی یک نفر می توانیم احساسات و حالات او را حدس بزنیم(موتابی،۱۳۸۹).
۲-۱-۱۸-۲- موانع ارتباط موثر
قضاوت کردن.
ارجاع به خود.
بی توجهی به احساسات طرف مقابل.
قطع صحبت فرد مقابل.
ارائه راه حل.
مسخره کردن.
تهدید کردن.
برچسب زدن و نام گذاری(موتابی،۱۳۸۹).

 

۲-۱-۱۹- مهارت جرأت ورزی:

 

جرأت ورزی یک شیوه ی ارتباطی خاص است که می توان آن را آموخت و به کار بست. مهارت جرأت ورزی فرد را قادر می سازد تا افکار، احساسات و ارزش های خود را در باره ی یک موقعیت بطور آزادانه و مستقیم و با احترام به احساسات و ارزش های اشخاص دیگر بیان کند. این مهارت بر حقوق فرد ضمن توجه به حقوق دیگران توجه دارد. بنا براین جرأت مندی در مواقعیت های که فرد تحت فشار است، مهارت مهمی می باشد. تعاریف متعددی از جرأت مندی ارائه شده است. در اینجا به چند مورد اشاره می کنیم:
ابراز عقاید، احساسات و افکار خود به زور مناسب، مستقیم، صادقانه و بدون بی احترامی به حقوق دیگران.
تشخیص منافع خود و عمل بر اساس آن و مطالبه حق خود بدون تعرض به حقوق دیگران.
همان طوری که مشاهده می کنید، در تمامی این تعاریف بر رعایت و احترام به حقوق دیگران تأکید شده است(محمد خانی،۱۳۸۹).
۲-۱-۱۹-۱- مؤلفه های جرأت ورزی:
۱- ابراز عقیده خود
۲- تقاضای تغییر رفتا های نا مطلوب دیگران
۳- رد درخواست ها و تقاضاهای غیر منطقی دیگران
۴- ابراز احساسات مثبت و منفی خود
۵- آغاز و ادامه ی تعاملات اجتماعی
۶- پذیرش کاستی های خود
۷- ابراز جملات متعارف در هنگام رویارویی یا جدا شدن از دیگران(محمد خانی،۱۳۸۹).
مدل چهار مرحله ای رفتار جرأت مندانه
گام ۱- بیان رفتار: رفتار یا عملی که منجر به تعارض یا ناراحتی شما شده است، بیان کنید. در بیان رفتار مورد نظر به جای استفاده از ضمیر شما، از ضمیر من استفاده کنید.
گام ۲- بیان احساسات خود: به شخص مقابل بگویید که رفتار خاص ایشان چه احساسی در شما ایجاد کرده اس. احساس خود را با ضمیر من بیان کنید واز به کار بردن ضمیر شما بپرهیزید.
گام ۳- ارائه راه حل جانشین: در این مرحله باید راه حل بدیل و مطلوب خود را به شخص مقابل ارائه دهید. به عبارت دیگر انتظار و خواسته ی را به فرد مقابل بگویید.
گام ۴- ذکر پیامد های مثبت رفتار: در این مرحله باید پیامدهای مثبتی گه در صورت عملکرد به پیشنهاد شما به وجود خواهد آمد، گوشزد کنید (دهستانی،۱۳۹۲).
 

۲-۲- سلامت

 

سلامتی به عنوان یک حق بشری ویک هدف اجتماعی در جهان شناخته و برای ارضای نیازهای اساسی و بهبود کیفیت زندگی انسان حیاتی است . انسان برای یک زندگی موفقیت آمیز نیازمند برخورداری از آرامش، سلامت وکارآمدی درابعاد زیستی ، روانی – اجتماعی می باشد. سلامتی بخش اصلی یک زندگی با طراوت است و مدارس نقش مهمی در آگاه ساختن کودکان و نوجوانان پیرامون مهارتهای زندگی است. سلامت کیفیتی از زندگی است که تعریف آن مشکل واندازه گیری واقعی آن تقریباً غیرممکن است . متخصصان تعاریف متعددی از این مفهوم ارائه داده اند اما تقریبا همه تعاریف موضوع مشترکی دارند و آن مسئولیت در قبال خود وانتخاب سبک زندگی سالم است .
معمولترین تعریف سلامت در نظام نامه سازمان بهداشت جهانی به شرح زیر صورت گرفته است، “سلامت حالت کامل آرامش و کامیابی زیستی ، روانی و اجتماعی است وصرف فقدان بیماری یا معلولیت (ناتوانی)، سلامت نیست ” از نظر داونی [۲۰] و همکارانش (۱۹۹۶) این تعریف جنبه های مثبت و منفی دارد . به اعتقاد آنها ، در قسمت او از این تعریف، سلامت درعبارت بیان شده یعنی حضور یک کیفیت مثبت و خوب بودن . در قسمت دوم تعریف ، سلامت از دیدگاه منفی در نظر گرفته شده است چرا که کلمات فقدان بیماری یا ناتوانی را بکار برده است و کلماتی که مفهوم منفی به همراه دارند” .این تعریف با در نظر گرفتن هر دو جنبه ، این مطلب را القا می کند که سلامت واقعی شامل پیشگیری از بیمار شدن سلامت واقعی شامل پیشگیری از بیمار شدن (مانند ناخوشی ، آسیب وبیماری) است وهم ارتقای سلامت مثبت را در بر می گیرد (کریستین[۲۱]،۲۰۰۰،ترجمه سهرابی،۱۳۸۰).
بنیارد[۲۲] (۱۹۹۶) تعریف سلامت بر مبنای حالت کامل صحت و آسایش زیستی ،روانی و اجتماعی را مورد انتقاد فرار داده و اظهار می دارد که رسیدن به آن حالت در عمل خیلی مشکل است . از سوی دیگر این تعریف از عوامل گسترده اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی که ممکن است در این حالت سهیم باشند ، غفلت کرده است )جلیلیان،۱۳۹۲).
عکس مرتبط با اقتصاد
ادلین[۲۳] وهمکاران۱۹۹۹،کاکی،۱۳۸۶) سلامت را یک روش کنش وری وحدت یافته می دانند که فرد طیف تعادل وجهت هدفمند را با محیط یعنی جتیی که در آن کنش وری خود را آشکار می سازد نگه می دارد.
سلامت همیشه در طول تاریخ بشر را به خود مشغول کرده است تدوین برنامه های تربیتی و بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه، پیشگیری و درمان بیماری ها نمونه ای از این اقدامات بشری است(ولیزاده،۱۳۹۱).

 

۲-۲-۱ -الگوی سلامت

 

دانشمندان در تعریف سلامت سه الگو را برگزیده اند :
۲-۲-۱-۱- الگوی پزشکی[۲۴]

مدیر سایت