No category

پایان نامه ارشد درباره رفتارهای پرخطر، شهر شیراز، استان فارس، جنس مخالف

۱۳۹۰؛ طالب‌نژاد و جهان بانی، ۱۳۹۰؛ کوه آرا و همکاران، ۱۳۹۰)؛ ساختار قبیله‌ای و ایلیاتی ناهمگن استان فارس (طالب‌نژاد و جهان بانی، ۱۳۹۰؛ رضایی و دبیری، ۱۳۹۰ ؛ بیگی، ۱۳۹۰) و در نتیجه شکل گیری خرده فرهنگ‌های متنوع و متناظر با فرهنگ غالب (احمدی و همکاران، ۱۳۹۰)؛ کمبود سرمایه اجتماعی و روابط همسایگی و وجود فاصله اجتماعی بین افراد (احمدی و همکاران، ۱۳۹۰ ؛ کوه آرا و همکاران، ۱۳۹۰)؛ افزایش بی‌رویه پدیده مهاجرت و شکلگیری گتوهای شهری و حاشیه نشینی در این استان و به ویژه در اطراف شهر شیراز(رضایی و دبیری، ۱۳۹۰ ؛ کوه آرا و همکاران، ۱۳۹۰ ؛ کریمی، ۱۳۹۰ ؛ بیگی، ۱۳۹۰)؛ جاذبه‌های طبیعی و گردشگری فراوان (طالب‌نژاد و جهان بانی، ۱۳۹۰ ؛ بیگی، ۱۳۹۰)؛ مهم‌ترین کانون ترانزیت مواد مخدر و قاچاق کالای کشور (رضایی و دبیری، ۱۳۹۰ ؛ طالب‌نژاد و جهان بانی، ۱۳۹۰ ؛ بیگی، ۱۳۹۰)؛ توسعه‌ی ناموزون و محدود این استان (رضایی و دبیری، ۱۳۹۰)؛ ضعف شبکه‌های ارتباطی (رضایی و دبیری، ۱۳۹۰ ؛ خیراندیش، ۱۳۹۰)؛ کمبود فضاهای ورزشی و کتابخانه‌ای موجود استان (طالب‌نژاد و جهان بانی، ۱۳۹۰)؛ ضعف بنیادهای زیستی، تراکم ناهمگون جمعیت و شکل گیری فضاهای خالی از جمعیت در این استان (رضایی و دبیری، ۱۳۹۰).
در مجموع، این منابع اصلی تغدیه کنندهی بزهکاری و فرصت‌های جرم زا باعث گردیدند که استان فارس در میان استان‌های دیگر کشور، از نظر نرخ جرم و بزهکاری در رتبه‌های بالا قرار بگیرد. طبق بررسی‌های بعمل آمده، استان فارس از نظر نرخ نزاع‌های مسلحانه و دسته جمعی در کنار استان‌های خوزستان، تهران، لرستان و کرمانشاه در رتبه‌های بالا قرار دارد(رضایی و دبیری، ۱۳۹۰). آمار قتل در استان فارس در مقایسه با سایر استان‌ها رتبه‌ی دوم را کسب کرده و حتی در برخی سال‌ها رتبه‌ی اول قتل در کشور به این استان اختصاص یافته است(بیگی، ۱۳۹۰: ۳۵۴). براساس آمار وزارت کشور در بین سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۴، استان فارس در میان استان‌های کشور بعد از تهران، بیشترین میزان مصرف مواد مخدر را به خود اختصاص داده است(رضایی و دبیری، ۱۳۹۰: ۱۱). همچنین، شاخص طلاق در استان فارس در سال ۱۳۸۸ برابر با ۰۳/۸ است؛ به عبارتی در مقابل ۸ ازدواج، یک طلاق وجود دارد(مقدس و ثروت خواه، ۱۳۹۰: ۳۶۳).
بنابراین، شهر شیراز یکی از کلان شهرهای ایران می باشد که با جمعیت بالای یک میلیون نفر و قرار گرفتن در موقعیت جغرافیایی خاصی، سیل مهاجرت از استان های جنوبی را به سوی خود روانه نموده است. بیشتر این مهاجران دارای تنوع فرهنگی و قومی بوده و همین عامل خود زمینهی رفتارهای پرخطر آنان را فراهم می نماید.
۴-۴- حجم نمونه
حجم نمونه۴۴۳ مقتضی به دو عامل کلیدی بستگی دارد: درجهی دقت مورد نظر برای نمونه و میزان تغییر در جمعیت بر حسب خصوصیات اصلی مورد مطالعه. در کنار اینها هزینه و وقت نیز عواملی مهم هستند(دواس، ۱۳۸۵: ۷۸-۸۰). با توجه به موارد بالا و امکان جمع آوری و تحلیل دقیق دادهها، اقدام به تعیین حجم نمونه شده است. نمونهی آماری مجموعه ای از افراد هستند که از طریق روشهای نمونه گیری از جامعهی آماری انتخاب می شوند. نمونه۴۴۴ باید معرف جامعهی آماری باشد تا بتوان نتایج بدست آمده را به کل جامعهی آماری تعمیم داد(رفیع پور، ۱۳۸۰: ۳۷۰). در این پژوهش، حجم نمونه مطابق با جدول لین۴۴۵ در سطح اطمینان ۹۶ درصد و با پایایی ۴ درصد محاسبه شد(لین، ۱۹۷۸) که بر این اساس تعداد ۶۰۰ نفر از جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله شیراز به عنوان نمونهی پژوهش انتخاب شدند.
۴-۵- روش نمونه گیری
بعد از اینکه حجم نمونه بدست آمد، با استفاده از یکی از روشهای نمونه گیری۴۴۶، عمل نمونهگیری انجام میشود. در این تحقیق با توجه به ناهمگنی اقتصادی و اجتماعی شهر شیراز و در دسترس نبودن چارچوب نمونه گیری، از روش نمونه گیری چندمرحله ای۴۴۷ استفاده می شود. در این روش، نمونه نهایی متضمن انتخاب چند نمونهی مختلف است، که باید از میان مناطق نمونه ای انتخاب شود. ابتدا شهر شیراز به چند منطقه اصلی تقسیم، از درون این مناطق، مناطق کوچکتر و سرانجام کار به انتخاب نمونه ای از خانوار میرسد. سپس یکی از افراد ۱۵ تا ۲۹ ساله آن خانوار مورد مصاحبه قرار می گیرد.
بدین منظور، ابتدا با در نظر گرفتن تعداد مناطق شهر شیراز (۱۰ منطقه)، جمعیت هر منطقه استخراج، سپس متناسب با جمعیت هر منطقه و نسبت آن به جمعیت کل، تعداد پرسشنامه مورد نظر برای هر منطقه مشخص شد. در آخر در هر منطقه، متناسب با تعداد پرسشنامهی مربوط به هر منطقه(که براساس جمعیت منطقه تعیین گردید)، تعداد بلوک های هر منطقه تعیین گردید(هر ۱۰ پرسشنامه در یک بلوک). سپس برای تعیین بلوک های مناطق برای پر کردن پرسشنامه ها، ابتدا کل بلوک های هر منطقه شماره گذاری شدند، سپس از طریق فرمول فاصله طبقاتی N?n (که در آن N تعداد کل بلوک های هر منطقه و n تعداد بلوک های نمونه است) بلوک های منتخب تعیین شدند. اولین بلوک جهت شروع پر کردن پرسشنامه نیز از طریق تصادفی ساده مشخص گردید. در درون هر بلوک نیز، کوچه ها به صورت زوج-فرد و یکی در میان و پاسخگویان نیز با در نظر گرفتن تناسب جنسیتی(البته به شکل نسبی) جهت پر کردن پرسشنامه ها مشخص شدند.
جدول ۱-۴- توزیع جمعیت در مناطق ده گانه شیراز و تعداد پرسشنامه های پر شده در هر منطقه
منطقه
جمعیت
درصد
تعداد افراد نمونه(پرسشنامه)
تعداد حوزه های انتخاب شده
۱
۶۹۶۷۸
۶/۱۴
۸۷
۹
۲
۵۷۱۲۲
۱۲
۷۲
۷
۳
۶۱۶۹۰
۹/۱۲
۷۸
۸
۴
۷۹۰۸۲
۶/۱۶
۹۹
۱۰
۵
۴۶۶۵۹
۸/۹
۵۸
۶
۶
۲۱۳۱۶
۵/۴
۲۷
۳
۷
۵۹۳۶۷
۴/۱۲
۷۵
۷
۸
۲۱۶۳۹
۵/۴
۲۷
۳
۹
۲۷۲۳۶
۷/۵
۳۵
۳
۱۰
۳۳۴۹۸
۷
۴۲
۴
جمع کل
۴۷۷۲۸۷
۱۰۰
۶۰۰
۶۰
۴-۶- واحد تحلیل
واحد تحلیل به نوع واحد مورد استفاده پژوهشگر هنگام سنجش متغیرها بر می گردد که ممکن است فرد، گروه یا سازمان باشد(منصوریان، ۱۳۸۱: ۴۳). در این پژوهش واحد تحلیل فرد میباشد. یعنی یک فرد ۱۵ تا ۲۹ ساله ساکن شهر شیراز واحد تحلیل ما را تشکیل می دهد.
۴-۷- تعریف مفاهیم
رفتارهای پرخطر: رفتارهایی هستند که دارای پیامدهای منفی از نظر جسمی، روانی و اجتماعی می باشند. اگرچه برخی از رفتارهای پرخطر مرتبط با پیامدهای منفی هستند، اما برخی دیگر مستفیماً به پیامدهای منفی برمی گردند، یعنی در واقع علل به وجود آمدن پیامدهای منفی و مخرب، رفتارهای پرخطر هستند(دی ماتئو و مارک زیک۴۴۸، ۲۰۰۵: ۲۰-۲۱). رفتارهای پرخطر به رفتارهایی اطلاق می شود که سلامت و بهزیستی نوجوانان، جوانان و سایر افراد جامعه را در معرض خطر قرار می دهد. بر این اساس، رفتارهای پرخطر به دو گروه تقسیم می شوند: گروه اول، رفتارهایی است که بروز آنها سلامت خود فرد را تهدید می کند. و گروه دوم رفتارهایی را شامل شده که به تهدید سلامت و آرامش فرد دیگری منجر میشود(ماهر، ۱۳۸۳: ۱۲۰). برای عملیاتی کردن، رفتارهای پرخطر در قالب ۴۰ گویه در ۷ حوزه شامل رانندگی خطرناک، رفتارهای خشونت آمیز، تمایل و اقدام به خودکشی، مصرف سیگار و قلیان، مصرف الکل و مواد مخدر، رفتار جنسی و رفتارهای مرتبط با فضای مجازی به شکل طیف در قالب پاسخهای (هرگز، یک یا دوبار، بعضی اوقات و بیشتر اوقات) مورد سنجش قرار گرفته اند. رانندگی خطرناک رفتارهای مخاطرهآمیز مرتبط با رانندگی را شامل می شود، و گویه هایی مانند استفاده از کلاه ایمنی، پیامک فرستادن هنگام رانندگی و بستن کمربند ایمنی برای سنجش آن طراحی شده است. رفتارهای خشونت آمیز شامل رفتارهای خشن فیزیکی مانند درگیری فیزیکی، همراه داشتن اسلحه سرد و رفتارهای کلامی مانند تحقیر دیگران و بکار بردن الفاظ رکیک می باشد. برای اندازه گیری تمایل و اقدام به خودکشی گویه هایی مانند فکر کردن به خودکشی، داشتن نیت خودکشی، صدمه زدن، خوردن دارو و اقدام به خودکشی مطرح شد. تجربهی مصرف سیگار و قلیان توسط خود فرد یا اعضای خانواده و ارتباط داشتن با دوستانی که سیگار یا قلیان می کشند، گویه های طرح شده برای سنجش مصرف سیگار و قلیان بوده اند. یکی دیگر از مؤلفه های رفتارهای پرخطر، مصرف الکل و مواد مخدر(سنتی و صنعتی) میباشد که برای سنجش آن، میزان مصرف الکل، حشیش، شیشه،کراک، هروئین، ماری جوانا، قرص اکس و تریاک توسط فرد مورد بررسی قرار گرفت. منظور از رفتار جنسی، رفتاری میباشد که مطابق با هنجارها و ارزش های بومی و عرف حاکم نبوده و با فرهنگ کشور ما در تضاد باشد. رفتارهایی مانند بیرون رفتن با جنس مخالف بدون اطلاع خانواده، تیپ زدن برای جلب نظر جنس مخالف، سوء استفاده از جنس مخالف، دستگیر شدن توسط نیروی انتظامی به خاطر همراه بودن با جنس مخالف از جمله گویه های رفتار جنسی بودند. در نهایت، رفتارهای پرخطر فضای مجازی یکی دیگر از مؤلفه های رفتارهای پرخطر است که البته در پژوهش های مرتبط با رفتارهای پرخطر بیان نشده است. اما با توجه به وسعت و گستردگی تکنولوژی های ارتباطی مدرن و نقش آنها در زندگی روزمره و استفاده روزافزون جوانان از رسانه های مجازی، این مؤلفه هم مورد سنجش قرار گرفت و گویههایی مانند هک کردن ایمیل، انتشار تصاویر یا اطلاعات خصوصی دیگران در فضای مجازی، چت کردن با جنس مخالف درباره موضوعات جنسی و پورنوگرافی برای سنجش رفتارهای پرخطر فضای مجازی تدوین شد.
مهارت های اجتماعی و ارتباطی: مهارت های اجتماعی و ارتباطی عبارتست از مجموعه ای از رفتارهای هدفمند، به هم مرتبط و متناسب با وضعیت که آموختنی بوده و تحت کنترل فرد می باشند(هارجی و همکاران، ۱۳۹۲: ۱۳). بعد عملیاتی مهارتهای اجتماعی و ارتباطی شامل ۳۸ گویه به شکل طیف از کاملاً موافق تا کاملاً مخالف می باشد که مهارتهای ارتباطی، جرأتورزی، همکاری، خودگردانی، مقابله ای، قانونمداری، گذران اوقات فراغت و شناسایی ارزشهای جامعه را به عنوان خرده مقیاسهای مهارتهای اجتماعی و ارتباطی مورد سنجش قرار داده است که بعداً در تحلیل داده ها، مجموعهی مهارت ها در سه دستهی مهارت های ارتباطی، جرأت ورزی و اجتماعی تقسیم بندی شده است.
دلبستگی و تعلق: به ارتباط روانشناختی که فرد نسبت به فرد دیگر یا گروهها احساس می کند، اشاره دارد. از نظر هیرشی، والدین، دوستان و مدرسه در این زمینه بسیار مهم هستند. هرچه فرد دلبستگی بیشتری به این گروهها و نهادها داشته باشد، کنترل اجتماعی بیشتری را تجربه نموده و احتمال کمتری دارد که به بزهکاری روی آورد(هیرشی، ۱۹۶۹: ۱۸). متغیر دلبستگی از طریق ۵ گویه در قالب طیف که میزان ارتباط و صمیمیت فرد نسبت به خانواده و دوستان را شامل می شود، مورد سنجش قرار گرفته است.
تعهد: عنصر منطقی در نظریه کنترل اجتماعی است و حاصل رویکرد هزینه – فایده نسبت به بزهکاری می باشد. منظور از تعهد، به سرمایهگذاریهایی اشاره دارد که

دیدگاهتان را بنویسید